اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٩ - اهميت و ضرورت اخلاق

شود رفتارهاى صادر از ما زيبا و پسنديده باشند و درعين‌حال اين رفتارها به‌آسانى و بدون مشقت و سختى از ما صادر شوند.[١]

وى در باره خُلق نيز مى‌گويد:

حالتى است كه باعث مى‌شود افعال مناسب با آن بدون نياز به فكر و تأمل از فرد صادر شود.[٢]

بنابراين، از نظر ابن‌مسكويه علم اخلاق، صفت‌هاى خوب و بد و راه‌هاى اكتساب صفت‌هاى خوب و دورى از صفت‌هاى بد را بيان مى‌كند.

خواجه نصيرالدين طوسى در تعريف علم اخلاق آورده است:

علم است به آنكه نفس انسانى را چگونه خلقى اكتساب تواند كرد كه جملگى افعالى كه به ارادت او از او صادر شود، جميل و محمود بود.[٣]

بنابراين از نظر خواجه اين علم بيان‌كننده صفت‌هايى است كه انسان بايد در خود ايجاد كند تا رفتارهاى ارادى صادرشده از او همگى نيكو و پسنديده باشد. از اين رو، وى در علم اخلاق، هم از صفت‌هاى خوب و بد و هم از چگونگى كسب صفت‌هاى خوب و دورى از صفت‌هاى بد بحث مى‌كند.

ملا احمد نراقى در معراج السعاده تعريفى از علم اخلاق به دست نداده است، اما در بيان فايده اخلاق گفته است:

فايده علم اخلاق پاك ساختن نفس است از صفت‌هاى رذيله و آراستن آن به ملكات جميله كه از آن به تهذيب اخلاق تعبير مى‌شود.[٤]

بر اين پايه، از نظر ايشان در علم اخلاق از فضايل و رذايل و از چگونگى اكتساب فضايل و زدودن رذايل بحث مى‌شود.

[١] - ابن‌مسكويه، تهذيب الاخلاق و تطهير الاعراق، ص ٢٧

[٢] - همان، ص ٥١

[٣] - خواجه نصيرالدين طوسى، اخلاق ناصرى، ص ٤٨

[٤] - ملا احمد نراقى، معراج السعاده، ص ١٩