اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٠٨ - آثار اعتدال
هرگاه نيكىها افزون و تحمل زياد شود، جلالت و بزرگى محقق مىشود.
بزرگى و بلندى مرتبه با احسان است.[١]
٤. جلب نعمت و دفع بلا: كسى كه به ديگران نيكى مىكند، ديگران نيز در مقابل به او نيكى مىكنند و از اين راه نعمتهاى وى زياد و بلاها از او دفع مىگردد. على عليه السلام مىفرمايد:
نيكى كن تا به تو نيكى كنند.
نيكى نعمتها را جارى و بلاها را برمىگرداند.[٢]
٥. سركوبى دشمنان و اصلاح آنان: معمولًا مردم مىپندارند بهترين راه براى از ميان برداشتن دشمنىها و كارهاى ناشايست، مقابلهبهمثل است؛ حال آنكه بر اساس مبانى دينى، بهترين راه براى مقابله با زشتكارىها نيكىكردن است، زيرا اين كار موجب مىشود دور و تسلسل باطلِ خشونت و زشتكارى قطع شود و از سويى دشمن نيز به خود آمده، از كردههاى خود پشيمان گردد. البته اين روش هميشه و درمورد همه افراد كارايى ندارد، اما در بيشتر موارد موفقيتآميز است. سيره پيامبراكرم صلى الله عليه و آله نيز بر همين اصل استوار بود؛ چنانكه به هنگام فتح مكه همه مشركان را بخشيد. على عليه السلام مىفرمايد:
نيكى كردن تو به دشمنان و حسودانى كه با تو حيله كردهاند، براى آنان بسيار ناراحتكنندهتر از زشتكارى تو به آنهاست و اين كار آنان را به اصلاح فرامىخواند.[٣]
راه نيكوكار شدن
چنانكه پيشتر گفتيم، احسان به ديگران از دو چيز مايه مىگيرد: نخست احسانى كه ديگران به شخص كردهاند و دوم همنوعى و ريشه در پدر و مادر واحد داشتن. بنابراين نخستين شرط براى ايجاد انگيزه احسان به ديگران، توجه يافتن به اين مطلب است. اما اين بهتنهايى كافى نيست؛ زيرا چهبسا موانعى در كار است كه نمىگذارند انگيزه احسان به فعليت برسد.
[١] - همان
[٢] - همان
[٣] - همان، ص ٣٨٧