اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ٦٣ - ١ محبت خدا، پيامبر

به بيان ديگر، اين دو حالت در مؤمن كاملًا مساوى‌اند و هيچ‌يك بر ديگرى ذره‌اى نمى‌چربد.[١]

بنابراين خوف و رجا، مؤمن را از گناهان بازمى‌دارد و به انجام رفتارهاى شايسته و اطاعت از فرمان‌هاى خدا تشويق مى‌كند:

و آنها [/ خوف و رجا] دو بال ايمان هستند كه بنده مؤمن با آنها به سوى رضاى خدا پرواز مى‌كند و خوف بازدارنده از عقاب است و اميد برانگيزاننده به سوى فضل و رحمت خدا.

اميد، قلب را زنده مى‌كند و ترس، نفس را مى‌كشد.[٢]

منشأ خوف و رجا

بيم و اميد لازمه جدايى‌ناپذير معرفت به خداست. كسى كه خداوند و صفت‌هاى او را به‌درستى بشناسد، ناگزير حالت خوف و رجا نيز در او به وجود خداهد آمد:

إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاء؛[٣] از بندگان خدا تنها دانايانند كه از او مى‌ترسند.

در روايات نيز همين معنا آمده است؛ امام‌صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

كسى كه خدا را بشناسد، از او مى‌ترسد و به او اميدوار مى‌شود.[٤]

آن‌كه بداند خداوند او را مى‌بيند و سخنان او را مى‌شنود و هر كارى انجام دهد- خوب يا بد- مى‌داند، از كارهاى ناپسند دست برمى‌دارد. اين همان كسى است كه از خداوند مى‌ترسد و نفس خود را از هواهايش بازمى‌دارد.[٥]

بر اساس متون اسلامى، خداوند با وجود بخشندگى و مهربانى بسيار، بسى سختگير و قهار است؛ از اين رو شناخت خداوند و باور به او در انسان حالت ترس و اميد را به وجود مى‌آورد. در

[١] - محمدبن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٦٧

[٢] - محمدرضا حكيمى و ديگران، الحياة، ج ١، ص ٤٤٧

[٣] - فاطر( ٣٥): ٢٨

[٤] - محمدرضا حكيمى و ديگران، الحياة، ج ١، ص ٤٠٧

[٥] - محمد بن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٧١