اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٢٣٦ - الف) برادرى (مؤاخات)
عوامل ايجاد جامعه سالم بهشمار مىرفته است. در روايات ما حقوق بسيارى براى برادرى ذكر شده است؛ مانند برآوردن نيازها، پرهيز از ذكر عيب، بيان خوبىها و محاسن، چشمپوشى از لغزشها و نيز دعا در حق آنان. برادران دينى لزوماً از حيث دارايى، سن، جايگاه اجتماعى و حتى تقوا در يك سطح نيستند. بنابراين استاد و شاگرد، رئيس و مرئوس و مانند آن در جامعه اسلامى برادران يكديگرند.
برادرى در احساس و ابراز همدلى و همدردى و نيز در پشتيبانى عاطفى و فكرى تجلى مىيابد. البته اخلاقى عمل كردن كار دشوارى است؛ چراكه گاه برادران و دوستان خيانت مىورزند و خطا مىكنند. اما به هر روى، كسي كه منش اخلاقى را در خود تثبيت و دشواري كنش اخلاقى را بر خود آسان و هموار كرده است، به مردم عشق مىورزد و حتى اگر از آنها آزرده شود، كينهاى به دل نمىگيرد.
در منابع اسلامى به دوستى و برادرى، تأكيد بسيار رفته است؛ چنانكه امام صادق (ع) به ياران خويش مىفرمود:
از خدا بترسيد و با يكديگر برادرانى نيكوكار و دوستدار در راه خدا باشيد [و] با هم در ارتباط و مهربان باشيد [و] به ديدن يكديگر برويد.[١]
البته ناگفته نماند اسلام طرفدار دوستى بىقاعده و محبت مطلق نيست و مهرورزى را ارزشى مستقل نمىداند، از اينرو براى دوستى و برادرى، حد و اندازه قرار داده و افراد شايسته محبت را معرفى نموده است. اميرمؤمنان (ع) يكى از صفات برجسته متقين را فضيلتمدارى و خدامحورى در روابط انسانى مىداند:
دورى انسان باتقوا از ديگران بهجهت زهد و پاكى است و نزديكىاش از روى نرمى و رحمت. [او] از روي كبر و بزرگى، از مردم دورى نمىكند و با حيله و فريبكارى به كسى نزديك نمىشود.[٢]
[١] ( ١) اتقوا الله و كونوا إخوانا بررة متحابين فى الله متواصلين متراحمين تزاوروا.( محمد بن على بن بابويهقمى، مصادقه الاخوان، ص ٣٤.)
[٢] - نهجالبلاغه، خطبه ١٩٣.