اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ١٧٦ - پيامدها

در سير و سلوك الاهى تنها بايد هدايت را از خدا خواست و به او اميد داشت و پناه برد:

از كجا به خوبى رسم، درحالي كه همه خوبى پيش توست و چگونه نجات يابم، درحالي كه جز به كمك تو امكان ندارد؟[١]

از اين سو نيز خدايي كه هدايت انسان را به فضل و رحمت خويش گره زده، مهر و رحمت را بر خود واجب گردانده‌[٢] و اجابت بنده خود را ضمانت كرده است‌[٣] و چه كسى از خدا راستگوتر و درست‌پيمان‌تر؟[٤] با توجه به آنچه گفته آمد، بديهى است اگر فردى سست‌ايمان به‌جاى عمل صالح، تنها اميدوار به رحمت خدا باشد، در حقيقت به حماقت و غرور دچار آمده كه خود از عوامل هلاكت و خسران است.[٥]

جز مردم زيانكار [كسى‌] خود را از مكر خدا ايمن نمى‌داند.[٦]

پيامبر اسلام (ص) مى‌فرمايد: «احمق كسى است كه هواهاى نفسانى خود را پيروي كند و از خدا آرزو كند.»[٧]

پيامدها

خوف و رجا موجب نشاط و تلاش در جهت انجام وظايف بندگى است. امام على (ع) فرمود:

كسي كه به چيزى اميد داشته باشد، آن را طلب مى‌كند و كسي كه از چيزى بترسد، ازآن مى‌گريزد.[٨]

[١] - مِن أَينَ لِي الخَيرُ وَ لايوجَدُ إلّا مِن عِندِك وَ مِن أَينَ لِي النَّجاةُ وَ لاتُستَطاعُ إلّا بك.( علي بن موسي بن طاوس، اقبال الاعمال، دعاي ابوحمزه ثمالي، ص ١٤٨.)

[٢] -« كتَبَ رَبُّكمْ عَلَي نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ.»( انعام( ٦): ٥٤.)

[٣] -« وَقَالَ رَبُّكمْ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكمْ.»( غافر( ٤٠): ٦٠.)؛« أُجيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِي إِذَا دَعَانِي.»( بقره( ٢): ١٨٦.)؛ وَ ضَمِنتَ لَهُمُ الإِجابَةَ.( على بن موسى بن طاوس، اقبال الاعمال، دعاى كميل، ص ٧٠٩.)

[٤] -« وَمَنْ أَصْدَقُ مِنْ اللهِ قِيلًا.»( نساء( ٤): ١٢٢.)

[٥] - بنگريد به: ملامحسن فيض‌كاشانى، المحجه البيضاء، ج ٧، ص ٢٤٩ و ٢٥٠.

[٦] -« فَلَا يَأْمَنُ مَكرَ اللهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ.»( اعراف( ٧): ٩٩.)

[٧] - الأحمق من أتبع نفسه هواها و تمني علي الله.( ابن‌ابي‌الحديد، شرح نهج‌البلاغه، ج ٦، ص ٣٧٤)

[٨] - إِنَّ مَنْ رَجَا شَيْئاً طَلَبَهُ وَ مَنْ خَافَ مِنْ شَيْ‌ءٍ هَرَبَ مِنْه.( محمد بن يعقوب كليني، الكافي، ج ٢، ص ٦٨.)