اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٢١٦ - راهكارها
است كه اسلام همه را به الفت و محبت و تقويت روابط دوستانه دعوت نموده است. بىتوجهى در آداب معاشرت با معلمان و مربيان نيز راه را بر استفاده علمى و معنوى از آنها مىبندد و مانع اداى حقوق آنان مىشود.
بىمبالاتى نسبت به دوستان نيز از گرمى و صميميت روابط دوستانه مىكاهد. همچنين بىاعتنايى به آداب معاشرت با جنس مخالف، ضمن آنكه انسان را در معرض تهمت قرار مىدهد، زمينهساز سوءتفاهمها و روابط ناسالم ميان زن و مرد نيز هست.
راهكارها
يكى از ريشههاى بىمبالاتى در آداب معاشرت، عدم درك جايگاه جامعه و معاشرت اجتماعى است. بسيارى از دانشمندان اخلاق بر «پيوند سعادت فردى با زندگى اجتماعى» تأكيد كردهاند.[١] در منابع اسلامى به انس و دوستى مردم با يكديگر سفارش بسيار شده؛ چنانكه پيامبراكرم (ص) فرمود:
بهترين شما خوشاخلاقترين شمايند؛ آنانكه با ديگران أنس مىگيرند و دوست داشته مىشوند.[٢]
ريشه ديگر اين بىمبالاتى ممكن است ناآگاهى يا عدم درك حقوق متقابل اجتماعى باشد. شايد كسى از توانايىهاى لازم براى برقرارى روابط سالم اجتماعى برخوردار و از جايگاه خطير جامعه نيز آگاه باشد، اما با وظايف خود در قبال جامعه آشنا نباشد و همين سبب بىمبالاتى او در آداب معاشرت گردد. از اين سو نيز ممكن است فرد روحيه وظيفهشناسى مطلوبى داشته باشد، ولى بهدرستى آداب را نشناسد. ايجاد تعهد اخلاقى، آدابدانى و توجه به ثمرات رعايت آداب، بىشك به تعالى و سلامت روابط اجتماعى مىانجامد.
پرسش
١. ملاكهاى تشخيص ظلم از غير آن چيست؟
[١] - بنگريد به: احمد بن محمد بن مسكويه، تهذيب الاخلاق و تطهير الاعراق، ص ١٤.
[٢] - خياركم أحسنكم اخلاقا الذين يألفون و يؤلفون.( حسن بن شعبه حراني، تحف العقول، ص ٤٥.)