اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٥٨ - ١ دنيا

٤. عادت‌هاى ناپسند

بسيارند كساني كه از بدى و نادرستى عملى كاملًا آگاه‌اند اما باز هم بدان دست مى‌آلايند؛ مانند پزشكانى كه به لحاظ علمى با تمام مضرات استعمال دخانيات آشنايند و حتى آن را براى ديگران به‌خوبى تبيين مى‌كنند، ولى خود بدان مبتلايند. اين افراد نه مانع شناختى دارند و نه مانع انگيزشى، بلكه مشكل آنها پديده‌اى رفتارى بهنام «عادت» است كه پاى حركت ايشان را سست مى‌كند. از اين‌رو، مربيان بزرگ و معلمان اخلاق هماره تأكيد كرده‌اند كه مبادا بر اثر غفلت و كوتاهى در كنترل اعمال نادرست، اين اعمال به عادت رفتارى بدل گردد كه آنگاه زدودن آن بس دشوار خواهد بود.

ب) موانع بيرونى (محيطى)

مانع بيرونى آن است كه از خارج وجود آدمى بر شناخت، انگيزه‌ها يا اراده و رفتار او اثرى منفى مى‌گذارد؛ آن‌گونه كه از احتمال رسيدن وى به سعادت مى‌كاهد، يا انگيزه و توجه او را از بين مى‌برد، يا مسير را بر او مشتبه مى‌سازد و يا محدوديت خارجى براى حركت او ايجاد مى‌كند. حال به مهم‌ترين موانع خارجى مى‌پردازيم.

١. دنيا

دنيا به همه مظاهر دلربا و فريباى ماديكه براى آدمى جذابيت دارد و او را به سوى خود فرامى‌خواند، اطلاق مى‌شود. پيامبراكرم (ص) فرموده است:

دنيادوستى جانمايه هر اشتباهى است.[١]

قرآن كريم نيزمي فرمايد:

اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَتَفَاخُرٌ ...؛[٢] بدانيد كه زندگى دنيا، در حقيقت، بازى و سرگرمى و آرايش و فخرفروشى شما به يكديگر است ....

[١] - حب الدنيا رأس كلّ خطيئه.( محمد بن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ١٣٠.)

[٢] - حديد( ٥٧): ٢٠.