كه اضطراب قلبى انسان از وقوع امرى ناخوشايند، با غفلت از عوامل وقوع آن از بين برود و بدين‌ترتيب نشاط و اميد قلبى پديد آيد و دل آرام گيرد. هرگاه انسان گناه خويش را فراموش نمايد، يا كوچك شمارد و گمان كند كه مورد قهر خدا قرار نخواهد گرفت، به رحمت خدا فريفته خواهد گشت و بدين‌ترتيب آرامشى نابجا بر قلب او حاكم مى‌گردد. اين نيز مانند صفت «يأس» از گناهان كبيره و از ويژگى‌هاى زيان كاران به‌شمار آمده است:

جز مردم زيانكار [كسى‌] خود را از مكر خدا ايمن نمى‌داند.[١]

پيامدها

نااميدى ريشه نشاط و سرزندگى را مى‌خشكانده و پژمردگى و كسالت را به جاى آن مى‌نشاند كه ثمره آن پوچى و سرگشتگى است. انسان سرگشته به زندگى رغبتى ندارد و نسبت به وظايف تعهدى احساس نمى‌كند و از بودن در اين عالم لذتى نمى‌برد.

انسان نااميد در مقام عمل و انجام وظايف بندگى انگيزه و نشاطى ندارد. كسي كه روزنه اميدى براى نجات خود نمى‌يابد، با كدام نيرو حركت كند و به اميد رسيدن به كدام محبوب، خود را به زحمت افكند؟[٢] از سويى ديگر، نااميدى به تدريج انسان را از خداپرستى دور مى‌كند[٣] و در وادى نافرمانى و طغيان مى‌غلطاند. كسي كه از رحمت خدا و نجات خود نااميد است، هيچ‌گاه براى اصلاح خود نمى‌كوشد.

نتيجه اخروى نااميدى نيز آتش سوزان جهنم است؛ چراكه يأس از گناهان كبيره بوده و بر گناه كبيره نيز وعده آتش داده شده است.[٤] البته همه گناهان با توبه بخشوده مى‌گردد، اما جان مأيوس مادامى كه در زندان نااميدى است، موفق به توبه نمى‌گردد، زيرا همه پل‌هاى پشت‌سر را ويران مى‌شمارد.

از اين سو، كسي كه از مكر الاهى احساس ايمنى دارد، گمان مى‌كند كه هرگز مورد آزمون و ابتلا قرار نمى‌گيرد و قطعاً مشمول عفو و رحمت او قرار خواهد گرفت. بى‌باكى در

[١] -« أَفَأَمِنُوا مَكرَ اللهِ فَلَا يَأْمَنُ مَكرَ اللهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ.»( اعراف( ٧): ٩٩.)

[٢] - بنگريد به: محمدمهدى نراقى، جامع السعادات، ج ١، ص ٢٢٨.

[٣] - بنگريد به: محمدحسين فضل‌الله، تفسير من وحى القرآن، ج ١٩، ص ٣٥١.

[٤] - بنگريد به: محمد بن حسن حرعاملى، وسائل الشيعه، باب وجوب اجتناب الكبائر.