در قرآن كريم اين صفت در رديف برجسته‌ترين صفات اهل ايمان قرار گرفته‌[١] كه ازآنجمله به ازخودگذشتگى اميرمؤمنان (ع) در «ليلة المبيت» براى حفاظت از جان پيامبراكرم (ص) نيز اشاره شده است. سيره پيامبران الاهى و اهل‌بيت (عليهم السلام) نيز اين‌گونه بود كه در طول زندگى با قناعت به حداقل امكانات، از درماندگان و ستم‌ديدگان دست‌گيرى و براى آنان توشه‌اى فراهم مى‌كردند.

كوته‌نظران را نبود جز غم خويش (عج) صاحب‌نظران را غم بيگانه و خويش‌[٢]

پيامدها

ايثار و فداكاري كه پاى گذاردن بر هواى نفس است، به وارستگى از دنيا و رفع تعلقات مادى مى‌انجامد. انسان با مقدم داشتن ديگران روح خود را از اسارت خواهش‌هاى دنيوى مى‌رهاند. ايثار جان انسان را از تلاطم در مقابل كم و زياد زخارف دنيا حفظ مى‌كند و ظرف وجودى او را مى‌گستراند. تلطيف روح براى رسيدن به كمال و ايجاد روحيه وارستگى حاصل اين تلاش اخلاقى است.

قرآن كريم ايثار را موجب خشنودى خدا و سبب استوارى روح مى‌داند.[٣] البته درپى اين بهره‌هاى فردى، امت اسلامى نيز از آن بهره‌مند خواهد شد و در جامعه محبت پايدار و نشاط و سرزندگى پديد خواهد آمد و مشكلات و آسيب‌هاى اجتماعى به حداقل خواهد رسيد. ايثار به انسجام جامعه اسلامى و گسترش روح ايمان و خداباورى در ميان مردم كمك مى‌كند و موجب افزايش اميد به زندگى در بين طبقات محروم جامعه مى‌گردد.

راهكارها

مهم‌ترين مانع ايثار، دل‌بستگى به دنياست. از اين‌رو، هرچه جان انسان از اين وابستگى

[١] -« وَيُؤْثِرُونَ عَلَي أَنْفُسِهمْ وَلَوْ كانَ بهِمْ خَصَاصَةٌ؛ و هرچند در خودشان احتياجى‌[ مبرم‌] باشد، آنها را بر خودشان مقدم مى‌دارند.»( حشر( ٥٩): ٩.)

[٢] - مصلح‌الدين سعدى، كليات.

[٣] -« وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللهِ وَتَثْبيتًا مِنْ أَنْفُسِهمْ ...؛ و مَثَل‌[ صدقات‌] كسانيكه اموال خويش را براي طلب خشنودي خدا و استواري روحشان انفاق مي‌كنند ....»( بقره( ٢): ٢٦٥.)