اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٢٠٧ - الف) ستم

اهداف‌

از دانشجو انتظار مى‌رود پس از فراگيرى اين فصل:

١. احكام اخلاقى معاشرت با ديگران را دريابد.

٢. از دو مقوله ظلم و بى‌عدالتى و تكبر تصوير روشنى به‌دست آورد و با ماهيت، مصاديق و نتايج فردى و اجتماعى آنها آشنا شود.

٣. وظيفه اخلاقى خويش را در مواجهه با بى‌عدالتى اجتماعى دريابد.

٤. با مفهوم «آداب معاشرت» و اهميت مراعات آن آشنا شود.

٥. با برخى از مهم‌ترين ريشه‌ها و نتايج بى‌مبالاتى در آداب معاشرت آشنا و از اسباب، زمينه‌ها و پيامدهاى مثبت آن آگاه گردد.

الف) ستم‌

اصطلاح معروف «ظلم» به معناى رعايت نكردن حق است. در اين تعريف، حق جايگاهى محورى دارد. علماى اخلاق، ظلم را به اعتبار كساني كه هريك به‌نوعى حقى بر انسان دارند، به انواعى تقسيم كرده‌اند: ظلم به خدا، ظلم به خود و ظلم به ديگران.[١] ظلم در تمام اين موارد، به معناى عدم مراعات حقوقى است كه انسان در برابر آنها مسئول است.

بنابراين ظالم به كسى مى‌گويند كه خود را به سپاس‌گزارى از نعمت‌هاى بى‌شمار الاهى و مراعات تكاليف شرعى ملزم نمى‌داند و در برابر توانايى‌ها و استعدادهايش مسئوليتى‌

[١] - از آنجاكه موضوع اين بخش، آسيب‌شناسى رابطه با ديگران است، در اينجا تنها درباره ظلم به ديگران به بحث مى‌پردازيم.