اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ١٠٢ - ٣ امنيت حيثيتى

تلاش نكند و درنتيجه با برنامه‌ريزى دقيق براى رتق و فتق امور تمهيدى نينديشد، هيچ‌گاه نخواهد توانست ملت خود را از چنگ فقر برهاند و براي آنان اسباب رفاه را فراهم آورد. از امام على (ع) درمورد اهميت تدبير دو سخن پر مغز نقل شده است:

حسن تدبير، مال اندك را رشد و برگ و بار مى‌بخشد.[١]

هركه را سوءتدبير باشد، شكستش شتاب مى‌گيرد.[٢]

اما درخصوص صورت دوم يعنى از دست رفتن ثروت و دارايى توليدشده، به‌اختصار به دو آسيب اخلاقى مى‌پردازيم:

١. اسراف و تبذير: مصرف بيش از حد و استفاده ناصحيح بزرگترين آفت براى دارايى فرد و جامعه است. خداوند به‌صراحت مى‌فرمايد:

همانا او مسرفان را دوست نمى‌دارد.[٣]

امام صادق (ع) نيز در بيانى فرمود:

بى‌گمان اسراف بركت را مى‌كاهد.[٤]

امام كاظم (ع) نيز چنين فرمود:

هركس تبذير كند و به اسراف روى آورد، نعمت و دارايى از او زايل مى‌شود.[٥]

٢. رواج گناه و فساد: يكى از قوانيني كه نظام رازقيت برپايه آن عمل مى‌كند، اين است كه خداپروايى درپى آورنده تنعّم است و بى‌تقوايي نيز برابر با محروميت؛ چنانكه خداوند مى‌فرمايد:

و هركس از خدا پروا كند، [خدا] براى او راه بيرون شدنى قرار مى‌دهدو از جايي كه

[١] - حسن التدبير ينمى قليل المال.( عبدالواحد تميمى‌آمدى، غرر الحكم و درر الكلم، ح ٨٠٨١.)

[٢] - من ساء تدبيره تعجل تدميره.( همان، ح ٨٠٩١.)

[٣] -« إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ.»( اعراف( ٧): ٣١.)

[٤] - إِنَّ مَعَ الْإِسْرَافِ قِلَّةَ الْبَرَكة.( محمد بن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٤، ص ٥٥.)

[٥] - مَنْ بَذَّرَ وَ أَسْرَفَ زَالَتْ عَنْهُ النِّعْمَة.( محمدباقر مجلسى، بحار الانوار، ج ٧٥، ص ٣٢٦.)