اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٢٠٨ - پيامدها

احساس نمى‌كند و از سويى حقوق ديگران را نيز پايمال مى‌كند. برخى از مصاديق ظلم از اين قرار است: بدقولى و خيانت، ايجاد سروصدا در محيط عمومى و سلب آسايش ديگران، گران‌فروشى، شايعه پراكنى و ايجاد اضطراب در جامعه، آلوده كردن محيط زندگى، حاكم كردن روابط به‌جاى ضوابط در تعاملات اجتماعى، رانت‌خوارى و سوءاستفاده از فرصت‌هاى عمومى، خيانت به اعتماد ديگران، تجاوز به حريم افراد و بى‌احترامى به مقدسات و اعتقادات ديگران. امام على (ع) مى‌فرمايد:

انسان ظالم سه نشانه دارد: مافوق خويش را نافرمانى مى‌كند؛ به زيردستانش زور مى‌گويد و با ستمكاران همراهى مى‌كند.[١]

در اين روايت، حضرت ضمن برشمردن نشانه‌هاى ظالم به برخى از بارزترين مصاديق آن نيز اشاره كرده است.

پيامدها

محروميت از هدايت و حمايت و محبت خدا، مهم‌ترين پيامد ستمكارى است. قرآن كريم ظالمان را محروم از حب الاهى معرفي كرده است.[٢] اميرمؤمنان (ع) نيز محروميت از رستگارى، گرفتار شدن به عذاب دنيوى و اخروى و نزول بلايا و سلب نعمت‌ها[٣] را از پيامدهاى ستمكارى برشمرده و در نهى از ظلم فرموده است:

از ستمگرى بپرهيزيد كه بلاها را به شما متوجه مى‌كند و نعمت‌ها را از شما مى‌راند و اوضاع را دگرگون مى‌كند.[٤]

خرابى شهرها، محروميت از نعمت‌ها و نيز ابتلا به فتنه‌هايى‌[٥] چون تسلط ظالمان بر

[١] - لِلظَّالِمِ مِنَ الرِّجَالِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ يَظْلِمُ مَنْ فَوْقَهُ بالْمَعْصِيَةِ وَ مَنْ دُونَهُ بالْغَلَبَةِ وَ يُظَاهِرُ الْقَوْمَ الظَّلَمَة.( نهج‌البلاغه، حكمت ٣٥٠.)

[٢] -« وَاللهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ؛ و خداوند بيدادگران را دوست نمى‌دارد.»( آل‌عمران( ٣): ٥٧.)

[٣] - عبدالواحد تميمي‌آمدي، غرر الحكم و درر الكلم، ح ٣٨٣، ١٧٠٧، ٢٥٢٣ و ٦٠٦٢.

[٤] - اتقوا البغي فانه يجلب النقم و يسلب النعم و يوجب الغير.( همان، ح ٢٥٢٣.)

[٥] - بنگريد به: همان، ح ٣٨٢، ٣٨٣ و ١٠٦٨.