اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ١٦٨ - راهكارها

امام على (ع) نيز مى‌فرمايد: «كفرانِ نعمت نوعى پستى است.»[١]

كسي كه قدر نعمت را نمى‌شناسد و به آن پاسخى متناسب نمى‌دهد، هنوز رشد نيافته است. شكر نعمت‌هاى خدا موجب محبوبيت انسان در نزد او مى‌گردد و از اين سو، كفران نعمت نيز غضب الاهى را درپى دارد. امام على (ع) فرمود:

محبوب‌ترين مردم نزد خدا شاكرترين آنها بر نعمت‌ها، و مبغوض‌ترين مردم ناسپاس‌ترين آنها در مقابل نعمت‌هاى خداست.[٢]

كسي كه در مقابل نعمت‌ها ناسپاس باشد نزد خدا و مردم مورد نكوهش است.[٣]

كفر نعمت، زايل‌كننده نعمت است. درواقع وقتى خداوند بخواهد نسبت به بنده‌اى محبت بورزد، او را بهره‌مندتر مى‌سازد و هرگاه از بنده‌اى رويگردان شود، نعمت‌هاى خود را از او فرومى‌گيرد. امام على (ع) چنين فرمود:

آفت نعمت‌ها كفران است.[٤]

ناسپاسى نعمت را از بين مى‌برد و شكر آن موجب استمرار و بقايش مى‌گردد.[٥]

راهكارها

براى اين نوع غفلت مى‌توان عواملى چند را برشمرد:

١. عدم درك صحيح از حقيقت رابطه انسان و خدا كه حكماى الاهى از آن به «نسبت ربطى» ياد كرده‌اند؛ بدين معنا كه انسان در هيچ‌يك از لحظات وجود از خود استقلالى ندارد و اصل وجود او و تمامى امكانات و اختيارات و توانمندى‌هايش در هر لحظه از سوى موجودى مستقل و غنى بالذات افاضه مى‌شود. كرانه ناپيداى نيازهاى آدمى مهم‌ترين علت‌ وابستگي

[١] - كفْرُ النِّعْمَةِ لُؤْمٌ.( همان، ج ٨، ص ٢٤؛ عبدالواحد تميمى‌آمدى، غرر الحكم و درر الكلم، ح ٩٨٥٥.)

[٢] - أَحَبُّ النَّاسِ إِلَي اللهِ سُبْحَانَهُ الْعَامِلُ فِيمَا أَنْعَمَ بِهِ عَلَيهِ بالشُّكرِ وَ أَبْغَضُهُمْ إِلَيهِ الْعَامِلُ فِي نِعَمِهِ بالْكفْرِ.( همان، ح ٦١١٥.)

[٣] - كافِرُ النِّعْمَةِ مَذْمُومٌ عِنْدَ الْخَالِقِ وَ الْخَلائِقِ.( همان، ح ٧٤٩٢.)

[٤] - آفَةُ النِّعَمِ الْكفْرَانُ.( همان، ح ٧٤٨٧.)

[٥] - كفْرُ النِّعْمَةِ مُزِيلُهَا وَ شُكرُهَا مُسْتَدِيمُهَا.( همان، ح ٧٥٠٥.)