اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ١٢٥ - براى تأمل و پژوهش

جدا شدن روح از بدن و اين انديشه كه هرچه بيندوزى و لذت ببرى، زمانى بايد فروگذارى و بروى، انسان را نسبت به دنيا دلسرد مى‌كند و در مقابل، شوق ديدار محبوب حقيقى را در دل و جان بر مى‌انگيزاند. مرگ‌انديشى نيازهاى اساسى و حياتى را مى‌نماياند و نيازهاى و همى را از ميان مى‌برد و قناعت را به ارمغان مى‌آورد. امام صادق عليه السّلام فرمود:

كسى كه صبح و شب كند، در حالى كه بزرگترين دغدغه‌اش دنياست، خدا فقر را در برابر ديدگانش نشانده، كارهايش را پراكنده و دشوار مى‌سازد؛ در حالى كه از دنيا غير آنچه قسمت اوست. به او نمى‌رسد و كسى كه صبح و شب را مى‌گذراند، در حالى كه بزرگترين دل مشغولى‌اش آخرت است، خدا بى‌نيازى را در دل او قرار داده، كارهاى او را سامان مى‌دهد.١

پرسش

١. خودفريبى چيست و چه رابطه‌اى با خودفراموشى دارد؟

٢. پيامدهاى خودفراموشى و راه‌هاى نجات از آن را به اختصار بيان كنيد.

٣. چگونه مى‌توان بر ضعف اراده تسلط يافت‌؟

٤. ريشه‌هاى زياده‌خواهى و راه درمان آن را بيان كنيد.

٥. چگونه زياده‌خواهى موجب رنج انسان مى‌شود؟

براى تأمل و پژوهش

١. نقش مشغله و فراغت را در تسلط بر نفس بررسى كنيد و ميزان اهميت اوقات فراغت و چگونگى مديريت آن را با توجه به آموزه‌هاى اخلاقى اسلام بيان داريد.

٢. عوامل ضعف اخلاقى و موانع تقويت اراده را برشمريد و مشكلات اخلاقى خود را با نظر به آن بررسى نماييد.

(١) . من أصبح و أمسى و الدّنيا أكبر همه جعل الله تعالى الفقر بين عينيه و شتّت أمره و لم ينل من الدّنيا إلاّ ما قسم الله له و من أصبح و أمسى و الآخرة أكبر همّه جعل الله الغني في قلبه و جمع له أمره. (همان، ص ٣١٩.)