اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٣٦ - براى تأمل و پژوهش

موانع از برابر شكوفايى فطرت است.

طبق فرمايش امام على (ع) انبيا كه بزرگ مربيان بشرند نيز براى رفع حجاب‌ها از برابر نور عقل ارسال شده‌اند. بدين‌ترتيب براى ايجاد ملكات مثبت يا همان فضايل اخلاقى در درون بايد در گام نخست استعدادها و ظرفيت‌ها و ارزش‌هاى وجودى خود را به‌دقت كشف، و در گام دوم براى شكوفاسازى آنها برنامه‌ريزى كنيم و در گام سوم با قدرت و ثبات قدم آن برنامه را اجرا نماييم.

پرسش‌

١. دليل چند ساحتي بودن روح انسان چيست؟ ساحت‌هاى اصلى وجود انسان كدام‌اند؟

٢. ملكه در اخلاق به چه معناست؟ انواع ملكات انسانى را نام بريد و به اختصار توضيح دهيد.

٣. تفاوت صنعت و تربيت چيست؟

٤. چند اصل از اصول تحصيل ملكه را ذكر كنيد.

براى تأمل و پژوهش‌

١. حكيمان اسلامى در مقام شمارش قواى نفس نظريات گوناگونى داشته‌اندكه آنچه در درس آمده، يكى از مهم‌ترين آنهاست. آيا مى‌توانيد برخى از نظريات ديگر را نيز بيابيد؟

٢. فوايد و زيان‌هاى قوه شهوت و غضب چيست؟ آيا در مجموع قوه شهوت قوه خوبى است يا بد؟

٣. آيا ميان عادت و ملكه تفاوتى هست؟ اگر عملى اخلاقى به‌صورت عادت درآمد، آيا فاقد ارزش است، يا مى‌توان در اين زمينه قائل به تفصيل شد؟

٤. به نظر شما آيا مى‌توان نظريه فطرت در اسلام را همان طبيعت‌گرايى دانست، يا تفاوت‌هايى ميان اين دو وجود دارد؟

٥. در قرآن كريم براى حالات ديگرى از نفس، اسامى ديگرى ذكر شده، در مورد آنها تحقيق كنيد.