اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٨٤ - ج) اميدوارى و ايمنى از احساس پوچى
محققان در زمينه هوش هيجانى آزمونى اجرا كردهاند كه بهخوبى رابطه ميان اخلاق و موفقيت را نشان مىدهد. آنها تعدادي كودك چهارساله را در برابر دو گزينه قرار دادند: برداشتن يك شيرينى همين الآن يا برداشتن دو شيرينى بيست دقيقه بعد. تعدادى از كودكان كه براى رسيدن به دو شيرينى حاضر شدند بيست دقيقه صبر كنند، در سالهاى بعد نسبت به ديگران كارآمدتر و داراى قدرت ابراز وجود بالاتر بودند [و] مىتوانستند با ناكامىهاى زندگى دست و پنجه نرم كنند. احتمال اينكه [اينان] در اثر فشار روحى از هم بپاشند، قدرت عمل خود را از دست بدهند يا به قهقرا بازگردند، يا بهخاطر فشار محيطى غرولند كنند، يا رشته كار از دستشان خارج شود، بسيار كمتر بود. آنان در رويارويى با مشكلات بهجاي كنار كشيدن خود، به استقبال چالشها مىرفتند و با وجود احتمال خطر، از مقابله دست نمىكشيدند. آنان متكى به خود، مستحكم و قابلاعتماد بودند و پس از گذشت بيش از ده سال باز هم مىتوانستند كامرواسازى خود را به قيمت دستيابى به اهداف به تأخير اندازند.[١]
احتمال دستيابى به اهداف در موارد بسيارى به سرمايه اجتماعى و ميزان رابطه با مردم بستگى دارد. كسي كه شيوههاى اخلاقى مانند نرمخويى، احترام، دلسوزى، امانت و صداقت را برمىگزيند، بيشتر مىتواند در تحقق اهدافش از ديگران يارى بجويد.
از سويى ديگر، انسان مؤمن هماره درصدد انجام وظيفه است و در اين مسير هرگز ناكام نمىگردد؛ چراكه براى او كسب رضاى خدا و اجراى فرمان او مهم است و حتى اگر به نتيجه نرسد، چون درپى رضاى الاهى بوده، هيچگاه خود را بىنصيب نمىيابد.
ج) اميدوارى و ايمنى از احساس پوچى
يكى از نكات مهم درمورد نقش بنيادين اخلاق در بهبود حيات اين است كه بدانيم زندگى بدون ارزشهاى فطرى و اصول وجدان بىمعناست.
هنگامي كه انسان در عمل (نه در حوزه باورها و شناخت) براى زندگى هدفى متعالى وغايتى معنوى نشناسد و رفتار و منش وى هيچگونه سوگيرى فرامادى نداشته باشد و تنها به لذتهاى حيوانى و هواهاى نفسانى بينديشد، دچار ماترياليسم اخلاقى شده است. يكى از پيامدهاى مهم مادهباورى اخلاقى، پوچگرايى است. انسانهاى برخورداري كه در جوامع آزاد،
[١] - بنگريد به: دانيل گلدمن، هوش هيجانى، ص ١٢١.