به جهان خرم از آنم كه جهان خرم از اوست‌		عاشقم بر همه عالم كه همه عالم از اوست‌
به حلاوت بخورم زهر كه شاهد ساقى است‌		به ارادت بكشم درد كه درمان هم از اوست‌

دل نگرانى، اضطراب و هراس عواملى دارد كه يكى از آنها فزون‌خواهى و زيادت‌طلبى است. از آنجا كه قطره‌چكان دنيا هرگز ظرف بزرگ جان انسان را پر نمى‌كند، او همواره احساس ناكامى و محروميت دارد. انسان مؤمن با درك اين موضوع، از دنيا انتظار بهره‌دهي كامل ندارد، از اين‌رو هيچ‌گاه در ناكامى‌ها غافلگير نمى‌شود. تعارض خواسته‌هاى ناهمسوى انسان نيز او را به پراكندگى و آشفتگى مى‌كشاند. انسان اخلاقى با مهار افزون‌خواهى‌ها و تدبير قواى مختلف خود تحت اراده عقل، اعمال و خواسته‌هايش را هم‌جهت مى‌كند.[١] وقتى نيروى عقل، ميان قواى شهوت و غضب و وهم اعتدال را برقرار سازد، آرامش و سكون بر مملكت جان سايه مى‌گسترد و درون انسان از غوغا و تنازع آسوده مى‌گردد.

عمل به موازين اخلاقى غبارهاى نفسانى دل را فرومى‌شويد و جان را جلا مى‌بخشد. بسيارياز نگرانى‌هاى ما از اين‌روست كه مبادا آنچه دوست داريم، از دست بدهيم و يا آنچه تمنايش را در دل مى‌پروريم، به‌دست نياوريم. اخلاق اسلامى از آن جهت كه موجب كاهش دل‌بستگى‌هاى دنيايى مى‌شود، اضطراب‌ها و نگرانى‌ها را از ميان مى‌برد و آرامش را به جاى آن مى‌نشاند.

افزون بر اين، يكى از منابع آرامش نيز حمايت و همراهى خداست كه از همه حمايت‌ها سودمندتر و آرامش‌بخش‌تر است؛ چنانكه قرآن كريم مى‌فرمايد:

اوست آنكس كه در دل‌هاى مؤمنان آرامش را فروفرستاد تا ايمانى بر ايمان خود بيفزايند، وسپاهيان آسمان‌ها و زمين از آنِ خداست و خدا همواره داناى سنجيده‌كار است.[٢]

[١] - حتى يكون اعمالى و اورادى وردا واحدا و حالى فى خدمتك سرمدا.( على بن موسى بن طاوس، اقبال الاعمال، دعاى كميل، ص ٧٠٩.)

[٢] -« هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهمْ وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَكانَ اللهُ عَلِيمًا حَكيمًا.»( فتح( ٤٨): ٤.)