اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ٤٠ - انسان داراى دو بعد فردى و اجتماعى
وضعيتي كه مىتوانيم در آن قرار گيريم، چيست؟ بزرگترين آرزوى دستيافتنى و كمال نهايى ما انسانها چيست؟ آدمى در انتهاى حركت خود سرانجام به كجا خواهد رسيد؟ از آنجا كه خداوند معمارى شخصيت انسان را به خودش واگذارده، بىشك اهميت اين پرسشها بيشتر مىشود.
شايد اساسىترين معماى بشر در طول تاريخ، پرسش از نهايت حركت و مقصد نهايى اوست. انسان هرگاه از روزمره بودن بيرون مىآيد و فرصتى مىيابد تا به خود بپردازد، ناخودآگاه و به يكباره از خود مىپرسد بهراستى چه هدفى شايسته آدمى است؟ با اندكى تأمل مىتوان ويژگىهاى هدف باارزش براى زندگى را چنين برشمرد:
١. كامل و بدون نقص بودن؛
٢. تبيين جايگاه انسان و حل اين پرسشهاكه از كجا آمدهام، چرا آمدهام و به كجا مىروم؛
٣. اثر خارجى همگانى داشته باشد و روابط افراد جامعه را با يكديگر تعيين نموده، موجبات مفيد بودن فرد را براى جامعه انسانى فراهم آورد؛
٤. منطقى و معقول بودن؛
٥. دستيافتنى و داراى مراتب باشد تا هر انسانى به اندازه توانايى خويش بتواند به سطحى از آن دست يابد؛
٦. از ميان رفتنى نباشد تا بدينرو انگيزههاى حيات و تلاش ادامه يابد.
بىشك آگاهى كامل از مختصات اين نقطه نهايى، تنها هنگامى ممكن است كه انسان بدان دست يافته باشد. بنابراين هر توصيفى براى ديگران از دور دستى بر آتش داشتن است؛ بهويژه آنكه انسانِ به عروج رسيده، حقايق برين و ويژهاى را دريافت مىكند كه ديگران ابزار ادراك آن را ندارند. از اينرو، توصيف آن براى ديگران تنها تصورى مبهم و خيالانگيز ايجاد مىكند كه دستمايه و انگيزه حركت خواهد بود.
انسان داراى دو بعد فردى و اجتماعى
انسان داراي يك هويت يا خودِ فردى و يك هويت يا خودِ اجتماعى است،[١] از اينرو
[١] - هويت هركس اوصاف ويژه اوست كه در افراد ديگر ديده نمىشود؛ يعنى امورى كه موجب بازشناسى فرد از ديگران مىشود.