اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ١٩٥ - ج) رضا و تسليم

محبت خداست؛ چنانكه حضرت عيسى (ع) فرموده است:

دوستى خدا با دوستى دنيا براى شما جمع نمى‌شود.[١]

امام على (ع) مى‌فرمايد:

چگونه ادعاى دوستى خدا كند كسي كه دلش را دوستى دنيا فراگرفته است؟[٢]

برخى از مشكلات ارتباط با خداوند به اين دليل است كه اطاعت امر خدا براى ما پرزحمت است. به بيانى ديگر، اگر كاري كنيم كه زحمت اين فرمانبرى برداشته شود و لذت عبادت باقى‌بماند، محبت به خدا پديدار مى‌شود.

ج) رضا و تسليم‌

رضا بدين معناست كه بنده خدا حكم او را ناملايم نشمارد و از هرآنچه قضاى الاهى بر آن جارى است، كراهت نداشته باشد.[٣] رضا در برابر سخط و ناخشنودى است و با ترك هرگونه گلايه و اعتراض همراه است.

تسليم و تفويض نيز همان سپردن كارها به خداست؛ آن‌گونه كه خواست بنده هيچ دخالتى نداشته باشد. به تعبيرى ديگر، رضا فاني شدن خواست و رضاى بنده در رضا و خواست خداست‌ و تفويض آن است كه بنده خود را داراى حق تصرف نداند.[٤]

در رضا هنوز ميل بنده وجود دارد، ولى آن را با ميل خدا همسو كرده است، ولى در تسليم به هيچ‌رو ميلى وجود ندارد. از اين‌روى، تسليم بالاتر از مقام رضاست. تفاوت ديگر اينكه، رضا بيشتر ناظر به نتيجه كار است و انسان پس از تلاش به نتيجه‌اى كه خداوند برايش مقدر كرده خشنود است، ولى تسليم ناظر به خود عمل است. بنده تسليم همه كارها را به خدا

[١] - لايجتَمِعُ لَكم حُبُّ اللهِ وَ حُبُّ الدُّنيا.( حسن بن شعبه حراني، تحف العقول، ص ٥٠٣.)؛ حُبُّ الدُّنْيا وَ حُبُّ اللهِ لَا يجْتَمِعَانِ.( مسعود بن عيسي ورام، تنبيه الخواطر و نزهه النواظر( مجموعه ورام)، ج ٢، ص ١٢٢.)

[٢] - كيف يدّعي حبّ الله من سكن قلبه حبّ الدّنيا.( عبدالواحد تميمي‌آمدي، غرر الحكم و درر الكلم، ح ٢٥١٢.)

[٣] - بنگريد به: حسين بن محمد راغب‌اصفهانى، المفردات فى غريب القرآن، ماده« رضا».

[٤] - بنگريد به: روح‌الله موسوي‌خمينى، چهل حديث، ح ١٣.