اخلاق اسلامى مبانى و مفاهيم - عليزاده، مهدى - الصفحة ١٣٢ - ب) انضباط روحيو مديريت نفس
غفلت و سرگرم شدن به زندگى دنيا، از موانع اساسى خودآگاهى است. نيازهاى متعدد بهويژه در زندگىهاى امروزى، دغدغهآفرين است و مانع درك خويش و تصور زندگى حقيقى و ابدى مىگردد. بىشك مهار اين عامل با انديشهورزى در حيات و آفرينش ممكن است؛ انديشيدن در مسائلى نظير اينكه جهان براى چه آفريده شده است؟ جايگاه انسان در آن چيست و اصولًا چگونه بايد زندگي كرد؟
بنابراين با تفكر، غبار غفلت فرومىنشيند و درون آدمى زلال و شفاف مىگردد و آنگاه است كه او مىتواند به خويش دسترسي يابد.
ب) انضباط روحيو مديريت نفس
پيشتر گفتيم كه نفس انسان داراى قوايى است. براى بهرهمندى بهتر از ظرفيتهاى نفس بايد اين قوا و روابط ميان آنها را بهخوبى مديريت كرد. اگر ستارههاى فوتبال در يك تيم جمع شوند، ولى آرايش ميان آنها و برنامه همكارى جمعى آنان كامل نباشد، معلوم نيست كه آن تيم به موفقيت دست يابد. براى مديريت نفس نيز مىبايد خود و نيروهاى درونىمان و موانع و آسيبهاى حركت را بشناسيم و هريك از قوا را بهنيكى مهار كرده، متناسب و بهموقع بهكار گيريم و از دخالت بيجاى قوا در حيطه يكديگر جلوگيري كنيم. براى مثال، نبايد اجازه دهيم احساسات تند يا انفعالات نفسانى در قوه عاقله تأثير نهند و عواطف در قضاوتها راه يابند، بلكه بايد هريك از تمايلات را در مجراى درست خود قرار دهيم. بدينترتيب ميزان بهرهورى و كارآمدى هريك از قوا با چينش و شرايط خاص فزونى مىيابد.
رسيدن به مقصد عالى حيات بىشك با دشوارىهايى روبهروست؛ بدين بيان كه از درون، همه صفات پليد و خصلتهاى ناموزون و از برون نيز همه نابسامانىهاى دنيايى موانعى را مىآفرينند. از سويى انگيزههاى انحطاط آفرين درونى مانند تنبلى، سهلانگارى، خودپرستى، غرور، حرص، تنآسايى، رياستطلبى، شهرتخواهى، هوسهاى جنسى و مالافزايى و ازديگر سو شرايط نامساعد و جهتگيرىهاى جبريكه بر اثر شكلها و نظامهاى اجتماعى بر آدميان تحميل مىشود، هريك بهنوعى فرد را از انجام تكاليف سازندهاش (چه فردى و چه عمومى) بازمىدارند. عبور از اين موانع بيرونى و درونى نيازمند سه گام است: