مصونيت قرآن از تحريف - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢١١ - دسته اول روايات تفسيرى است كه آيهاى را توضيح مىدهد
تفسير افزوده است.
كلينى- با سند خود- از «محمد بن خالد» روايت كرده كه امام صادق عليه السّلام قرائت نمود: «و كنتم على شفا حفرة من النّار فانقذكم منها/ بمحمّد/؛ شما بر لبه پرتگاه آتش بوديد پس خداوند شما را/ به واسطه محمّد/ از آن نجات داد آنگاه گفت: به خدا سوگند جبرئيل عليه السّلام آن را اينگونه بر محمّد صلّى اللّه عليه و آله نازل كرد.[١]»
ترديدى نيست كه امام عليه السّلام مىخواهد عامل اين نجات را بازگو نمايد، پس چيزى بيش از تفسير نخواهد بود و منظور از جمله «اينگونه نازل كرد» بيان شأن نزول و مناسبتى است كه باعث نزول آيه شده است و هيچ احتمال نمىرود كه امام مىخواهد جزئى از آيه را يادآور شود.
١٠. اين معنى- كه روايات فوق در صدد بيان شأن نزول و تفسيرند نه چيز ديگر- با توجه به حديث بعدى روشنتر مىشود.
«ابو بصير» روايت مىكند كه «امام صادق عليه السّلام پس از تلاوت «فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ؛[٢] به زودى خواهيد دانست كه چه كسى در گمراهى آشكار است» گفت: يا معشر المكذّبين حيث انبأتكم رسالة ربّى فى ولاية علىّ و الائمّة من بعده، من هو فى ضلال مبين؛ اى گروه دروغپردازان! آنگاه كه رسالت پروردگارم را درباره ولايت على و امامان پس از او به شما خبر دادم، چه كسى در گمراهى آشكار بود؟
سپس افزود: اينچنين نازل شده است.»[٣]
شكى نيست كه امام عليه السّلام نمىخواهد بگويد اين تفسير و توضيح جزء وحى قرآنى نازل شده است، بلكه مقصود از نزول آيه را بيان مىكند. علامه مجلسى- پس از تضعيف اين حديث- مىگويد: «منظور اين است كه اين معنا بهعنوان
[١] . كافى، ج ٨، ص ١٨٣، شماره ٢٠٨ و آيه ١٠٣ آل عمران( ٣).
[٢] . ملك( ٦٧) آيه ٢٩.
[٣] . كافى، ج ١، ص ٤٢١، شماره ٤٥.