براين اساس هدفى كه قرآن براى كاروان بشرى ترسيم مى‌كند «عبادت و عبوديت» است و منظور از آن، معناى وسيع و گسترده‌اى است كه شامل كليه شئون زندگى انسان در روى زمين مى‌گردد و اين هدف در صورتى محقق مى‌شود كه در سرتا سر جهان خواسته‌ها و دستورات خدا اجرا و شناخت و عبادت او محقّق و عبوديت و معنويت جايگزين رذايل و كژى‌ها شود: وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ‌[١]؛ «و جنّ و انس را نيافريديم مگر براى اينكه مرا عبادت كنند».

«ما هرگز در قرآن به اين منطق برخورد نمى‌كنيم كه انسان آفريده شده است كه هر چه بيشتر بداند و هرچه بيشتر بتواند تا اينكه انسان وقتى دانست و توانست، خلقت به هدف خود رسيده باشد! بلكه انسان آفريده شده است كه خدا را پرستش كند و پرستش خدا، خود هدف است ... طبعا به اين معنا در منطق اسلام، هدف اصلى از زندگى، جز معبود چيز ديگرى نمى‌تواند باشد؛ يعنى، قرآن مى‌خواهد انسان را بسازد و مى‌خواهد به او هدف و آرمان بدهد و هدف و آرمانى كه اسلام مى‌خواهد بدهد، فقط خدا است و بس و هرچيز ديگر جنبه مقدّمى دارد، نه جنبه اصالت و استقلال و هدف اصلى».[٢]

سير و حركت به سوى خدا و رسيدن به او، مستلزم پرورش فضايل اخلاقى، سبقت به سوى نيكى‌ها، انجام اعمال صالح، پرستش و عبادت، عدالت و تقوا و ... است. اينها معنا و مصداق واقعى كمال و تعالى انسان است و هريك به نوعى سعادت و خوشبختى انسان را تأمين مى‌كند و زندگى‌اى آرام، متعالى، متكامل و متعادل را براى او رقم مى‌زند. در اين ميان پيامبران و امامان نكته اتصال و دعوت مردم به سوى خدا و فضايل اخلاقى‌اند و در تحقّق اهداف و آرمان‌هاى والا و حقيقى، نقشى موثّر و با اهميت دارند. در طول تاريخ اين خواسته واقعى بشر تاكنون محقّق نشده است؛ اما در آينده و در يك دولت كمال‌گرا و اخلاق محور تحقّق خواهد يافت.

[١]. ذاريات( ٥١)، آيه ٥٦.

[٢]. مرتضى مطهرى، تكامل اجتماعى انسان، پيشين، ص ٧٦.