پيش‌تر گذشت كه «دولت» جايگاه بااهميت و بايسته‌اى در «سياست» دارد؛ از اين جهت تعاريف مختلفى از آن ارائه شده است. با بررسى اين تعاريف- به خصوص مفهوم جديد دولت- چهار عنصر كليدى به وجود آورنده آن قابل شناسايى است: ١. مردم، ٢. سرزمين، ٣. حكومت، ٤. حاكميت.

اين مهم‌ترين شاخص براى درك و تعريف دولت است. به‌هرحال مى‌توان دولت را چهارچوبى از ارزش‌ها دانست كه درون آن، زندگى عمومى جريان مى‌يابد و خود، قدرت عمومى را جهت تحقق آن ارزش‌ها به كار مى‌برد. اين دولت از ديدگاه‌ها و منظرهاى مختلف تقسيم و بررسى مى‌شود؛ يعنى، مى‌توان دولت را يك بار به لحاظ شكل و نوع ساخت حكومت بررسى كرد و بار ديگر از نظر محتوا و نوع حاكميت دولت.

همچنين مى‌توان به لحاظ حقوقى و شخصيت دولت، تقسيم‌هايى ارائه كرد. در رابطه با موضوع اصلى اين پژوهش نيز مى‌توان دو نوع نگرش ارائه كرد:

١. وجود يا عدم وجود دولت‌

٢. وجود دولت و محتوا و حاكميت آن‌

براساس ديدگاه اوّل، بحث مى‌شود كه اصولا پايان سياست از ديدگاه شيعه به چه شكل خواهد بود؟ آيا با ظهور مهدى موعود و انتقام او از دشمنان و نابودى جبهه باطل، سياست و دولت به پايان مى‌رسد و مأموريت ايشان خاتمه مى‌يابد (بدون اينكه دولتى‌