انقلاب مشروطيت ايران - براون، ادوارد؛ مترجم مهري قزويني - الصفحة ٣٧٨
قبل از غروب آفتاب، در حضور «اقتدار الدوله» نماينده حكومت، نظام السلطان، سردار يحيى، مرآت السلطان رئيس بخش تحقيقات، وثوق نظام اظهارات ذيل را بيان كرد. برخى از مسائل افشاء شده توسط وى، با توجه به حساسيت اوضاع، بهتر است كه مخفى بمانند. امّا ما تا آنجا كه امكان داشته باشد، برخى از اين بيانات را درج خواهيم كرد، در حاليكه نتيجه امر طبعا در زمان مناسب به اطلاع خواهد رسيد.»
«اوّل از همه موقر السلطان شخصا از افراد كميسيون كه حضور داشتند پرسيد:، «اگر آنچه را كه مىدانم به شما بگويم، و شما آن را به اطلاع مردم برسانيد، آيا امكان دارد كه جرم من نديده گرفته شود و من محكوم به مرگ نشوم، بلكه در مجازاتم تخفيف داده شود؟»
پاسخ داده شد كه «اگر شما تمام حقيقت را بگوئيد، ملت نجيب ايران مسلما مجازات شما را تخفيف خواهد داد؛»
«سپس وى چنين ادامه داد «به خداوند سوگند كه آنچه را مىدانم بدون يك دروغ به شما خواهم گفت و شما بايد آنها را به مردم بگوئيد؛»
«در اين موقع يكى از بازجوها پشت در اتاق نشست و سخنان وى را يادداشت كرد. سپس موقر السلطنه چنين ادامه داد:»
«هنگامى كه ما، در نتيجه وعدههايى كه توسط شاهزاده مؤيد السلطنه به شاه داده شده بود- او به شاه گفته بود، «من اجازه نخواهم داد شما به روسيه برويد: فقط تا حدودى در مسير خود تعلّل نمائيد و من كار را براى شما درست خواهم كرد»-، ما تهران را ترك نموديم، شاه تعمدا بسيار آهسته از منزلى به منزل ديگر مىرفت و انتظار داشت كه اخبار ناآرامى در ايالات به وى برسد و هرروز با تلفن از پايتخت، در رابطه با شرايط حاكم بر آنجا، سئوال مىكرد. امير بهادر جنگ نيز شاه را مطمئن ساخته بود كه وى به اقبال السلطنه و رحيم خان و شجاع الدوله نامه نوشته است تا در ايالات تحت سلطه خود توليد ناآرامى نموده و اعلام نمايند كه اجازه نخواهند داد كه شاه ايران را ترك كند. معهذا، هدف شخص شاه آن بود كه دمى، همراه امير بهادر جنگ و برخى از ديگر همراهانش، بايد سوار بر ماديانها شده و سريعا به سوى ايلنشينان خمسه، كه امير بهادر وعده گردآورى آنها را داده بود، بگريزند، در حاليكه اين افراد بايد به وسيله سواران اقبال السلطنه و رحيم خان تقويت مىشدند و از حركت وى ممانعت مىكردند. هنگامى كه خبر دستگيرى مؤيّد السلطنه به شاه رسيد وى باز هم نااميد نشد و گفت: «اين امر در رشت انجام خواهد گرفت» و افزود كه مجتهد اعظم آن شهر يكى از افراد اوست و مطمئنا آماده