انقلاب مشروطيت ايران - براون، ادوارد؛ مترجم مهري قزويني - الصفحة ١٩٥
مدت شاه سرگرم انتقال هرچه سريعتر تسليحات و مهمات از شهر به اردوگاهش در باغشاه بود.
روز ١٧ ژوئن يا حوالى آن، دكاكين بسته و تجار و اصناف، همراه نمايندگان ساير انجمنها، هيأتى را به مجلس اعزام و خواستار تعيين مكانى، همچون مسجد جمعه، براى گردهمآيى شدند. سرانجام به آنها رخصت داده شد از مسجد سپهسالار، جنب عمارت بهارستان، براى اين منظور استفاده كنند، مشروط به آنكه سلاحى همراه نياورند. بدين ترتيب، طى روزشمار عظيمى مجددا در محوطه بهارستان و مسجد گرد آمدند، امّا شب را به منازل خود رجعت نمودند. تنها نمايندگان ايشان و قريب صد نگهبان مسلح كه توسط انجمن مظفرى بسيج شده بودند، در آنجا باقى ماندند. در اين فاصله در اكثر ايالات، خاصه رشت، كرمان، اصفهان و تبريز قيامهايى به وقوع پيوست. تبريز يك «كميته امداد» به وجود آورده مقدارى اعانه گردآورد و با ارسال يك تلگراف شاه را مخلوع دانست. بين ظهر و غروب آفتاب، يكهزار و سيصد تومان در تبريز از مردم تهيدست جمع گشته و روز بعد با گردآوردن ده هزار تومان، سيصد سوار تحت امر رشيد الملك به تهران گسيل داشتند تا مشروطيت را يارى رسانند. پنجاه تن از اين داوطلبان تحت فرمان ستار خان و پنجاه تن ديگر با باقر خان بودند كه ايندو بعدها قهرمان دفاع از تبريز شدند. ساير بلاد هم قول اعزام داوطلب براى دفاع از مشروطيت دادند- مثلا اصفهان وعده گسيل پنج هزار تن-، امّا تبريز تنها شهرى بود كه عملا سهميه خود را روانه ساخت.
در اين روزها قاصدان مستمر شاه حامل درخواستها و پيشنهادهاى تازه براى مجلس بودند و اين زمان مشير السلطنه تنها وزيرى بود كه جواز حضور داشت، در حاليكه تمامى بيانيههاى ارسالى مجلس- به روايت مدبر الملك (حبل المتين، كلكته، ١٤ سپتامبر ١٩٠٨)- فورا ترجمه و به سفارت روسيه فرستاده مىشد. بااينوجود، شب ٢٣ ژوئن- شب آنروز مرگبار- فرستادگان شاه حامل پيامهاى اطمينان بخشى بودند كه هدفش القاء امنيتى كاذب در مشروطهخواهان بود. بدين ترتيب بين طرفين توافق شد كه تمامى مسائل متنازع فيه بايد به كميتهاى مركب از «دولتيها» و «ملّتيها» ارجاع گردد. آن شب، قريب ساعت ٩، سه تن از وزرا، يعنى سعد الدوله- وزير ماليه- مشير الدوله- وزير معارف- و مؤتمن الملك- وزير تجارت- به مجلس آمده و اعلام داشتند كه شاه پيشنهاد تشكيل كميسيون مختلط را پذيرفته است. بعد از حدود يك ساعت بحث، مجلس متفرق گرديد، در حاليكه اين برداشت را يافته بود كه صبح فردا برخى نمايندگان شاه به مجلس آمده و تمامى جزئيات لازم را حل و فصل خواهند كرد. در نيمهشب، مشير السلطنه صدراعظم نامهاى به ممتاز الدوله رياست مجلس