انقلاب مشروطيت ايران - براون، ادوارد؛ مترجم مهري قزويني - الصفحة ٢٨٧
فورى آنها دشوار خواهد بود.» از سوى ديگر خبرنگار تايمز، با تعصب معمول خود، آنها را به عنوان «مهملات» توصيف نمود و اضافه كرد «اين افراد محترم هرچه زودتر كشور را ترك كنند، بهتر است»؛ در حاليكه در همان تلگرام وى اعلام داشت كه گفته مىشود بختياريها در حال پراكندن و ترك اصفهان مىباشند، و هنگامى كه آنها بروند ساكنان اين شهر بسيار خوشحال خواهند شد[١]. يك هفته پيش- ٢٠ مه- همين شخص گزارش داد كه نيروهاى بختيارى، كه گفته مىشود متشكل از ١٥٠٠ تن سوارهنظام و ٢٥٠٠ تن پيادهنظام هستند، در حال حركت به طرف شمال به سمت كاشان هستند و سربازان سلطنتطلب در حال عقبنشينى به پايتخت. امّا وى چنين فرضى مىكرد كه اين افراد ايلياتى «براى پيوستن به سلطنتطلبان، براى اقدام عليه صمصام السلطنه در اصفهان به هنگام مسلح شدن سربازان پيادهنظام، آمدهاند[٢].» وى هنوز از قبول همبستگى بختياريها يا مقاصد جدى سپهدار امتناع مىورزند.
در اين ضمن، بحث بر سر شرايط وام پيشنهادى روسيه ادامه داشت، بدون آنكه به توافقى دست يافته شود. مليّون برجسته تبريز، ستار خان، باقر خان و تقىزاده، به عنوان اعتراض عليه اقدامات خشن انجام شده از سوى ژنرال زنارسكى، در كنسولگرى تركيه متحصّن شدند و اعلام گرديد كه «در حال حاضر هيچ ترديدى راجع به كاهش شمار سربازان اعزامى روسيه، كه اكنون در خارج شهر تبريز اردو زدهاند، وجود ندارد[٣].»
در اوايل ماه ژوئن، خبرنگار تايمز چشمانداز اوضاع را «قطعا تيره» توصيف كرد، كه اين برداشت عمدتا براساس گزارش مربوط به تصرف بخشى از جاده اروميه- سلماس توسط سربازان نيروى منظم تركيه، و خشم برانگيخته شده نه فقط در تبريز بلكه در تهران- و بىترديد در ديگر شهرهاى ايران-، ناشى از رفتار مقامات نظامى روسيه در شهر تبريز، بود. وى گفت «تلخكامى عظيمى، ناشى از رفتار خودسرانه سربازان روسى مستقر در تبريز، بروز كرده است. علاوه بر ستار خان و باقر خان[٤]، چند صد تن از فدائيان در كنسولگرى تركيه «بست» نشستهاند، كه تصور مىرود به عنوان اعتراض باشد. اين خبر جنبش عظيمى را در پايتخت ايجاد كرد، و بهطور جدى پيشرفت اقداماتى را كه در
[١] - تايمز، مورخ ٢٧ مه.
[٢] - همان مرجع، ٢١ مه.
[٣] - تايمز، مورخ ٢٨ مه، و مورنينگ پست، مورخ ٣١ مه.
[٤] - آنها متن اعتراضيّهاى را براى اين كشور تلگراف نمودند، كه در روزنامه ديلى نيوز و منچستر گاردين، مورخ ٧ ژوئن، چاپ گرديد.