انقلاب مشروطيت ايران - براون، ادوارد؛ مترجم مهري قزويني - الصفحة ٢٤٢
اوقات شما خواهد بود.»
نيركو كاستلو و برادران
١٣ شوال ١٣٢٦ هجرى قمرى (- ٨ نوامبر ١٩٠٨)
سومين تأئيديه، كه در ١٠ نوامبر ١٩٠٨ نوشته شده است، از سوى «سوسيته آنونيم دوكامرس اورنيتال»(Societe Amonymede Commerce Oriental) اتريشى مستقر در وين، با شعباتى در بخارست، صوفيه، پلوديو، راستچاك، وارنا، قاهره، اسكندريه، قسطنطنيه، سالونيك، ازمير، طرابوزان، بيروت، بغداد، بصره، تهران، مشهد، همدان و تبريز، است. پس از تعارفات معمول اوّليه، متن آن چنين است:-
«دوستان مهربان و باملاحظه،»
«اميد داريم كه به نعمت سلامت آراسته باشيد. و امّا بعد، ما تذكاريهاى را كه از روى لطف براى ما ارسال داشته بوديد دريافت نموديم. به خاطر كمكهاى اعضاى شريف شما كه شامل حال ما گرديد شديدا سپاسگزار و صادقانه متشكريم. از همان ابتداى نهضت مشروطيت شما، لدىالاقتضاء، با دقت بسيار حقوق دوستان خود را رعايت نمودهايد تا هيچگونه خسارت يا آسيبى بر ما وارد نگردد. علاوه بر اين، به هنگام مقتضى و در رابطه با حمل و نقل كالا، شما كرارا در اعطاى كمكهاى مؤثر متحمل زحمت گرديدهايد. خداوند را سپاس، در نتيجه توجهات مطلوب اعضاى شريف شما، در رابطه با دوستان خود، هيچگونه آزارى بر ما وارد نگرديده است و به خاطر اين امر ما شديدا سپاسگزار و مديون آن شوراى ايالتى شريف مىباشيم. ما برخى از اين تذكاريهها را به كشور خود ارسال داشتهايم.
بيش از اين مصدع اوقات شما نمىشويم.»
[امضاء] بى. گردنگبرگ
١٥ شوال ١٣٢٦ هجرى قمرى [- ١٠ نوامبر ١٩٠٨].
هيچچيز نمىتواند عظيمتر از تضادى باشد كه بين حسناداره مدافعان «مليّون» تبريز و رفتار زشت سربازان شاه، كه بنا به گفته آقاى استيونز[١] «وجه مشخصه آنها همواره اقدامات بيرحمانه، و غارتگرى بدون تمايز» بوده است، وجود داشت. در واقع، سربازان به اصطلاح سلطنتطلب عمدتا متشكل از راهزنان رحيم خان از قبيله شاهسون بودند، و عدم امكان هرگونه اعتماد به وعدههاى سلطنتطلبان-
[١] - كتاب آبى[ كد ٤٥٨١] شماره ٢٢٨، صفحه ١٧٧.