نظم كهن تغيير يافت و جاى خود را به نظامى جديد داد. ايران به آرامى، امّا مستمر، در پى رستگارى خويش است. حاميان استبداد يكى بعد از ديگرى سرنگون شده و مردم به مرور در حال كسب آن احساس مسئوليتى هستند كه مقدمه عقل است. يحتمل شما در جرايد مقالاتى راجع به جشن ملّى سالروز اعطاى مشروطيت مشاهده كرده‌ايد. جشن بسيار باشكوه بود و اثرى عالى بر جاى گذارد.

مى‌توان گفت اين جشن مهر تأييد رسمى بر فرمان مشروطيت بود. مجلس ملّى به يك ولخرجى عاقلانه و بجا مبادرت و از هيچ‌خرجى دريغ ننمود و جشنى را ترتيب داد كه درخور عظمت اين‌روز بود. بار عام بزرگى در بهارستان داده شد كه از ٣ تا ١٠ شب ادامه يافت. بعدازظهر ما در اطراف باغ قدم مى‌زديم و گروه شاگردان مدارس در حين خواندن سرودى در ستايش از مجلس و عليه حكومت مطلقه به گرداگرد باغ حركت مى‌كردند. به مجرد تاريكى هوا، به تريبون بزرگى كه در جلوى محوطه بهارستان برپا و بر تمامى ميدان مسلط بود رفتيم. اين تريبون مختص هيأتهاى سياسى، وزرا و نمايندگان بود تمامى ميدان در نور چراغها مى‌درخشيد و در اطراف تريبونهاى كوچكترى توسط انجمنهاى مردمى برپا شده بود. آتشبازى با روشن كردن كتيبه‌اى كه در جلوى تريبون نصب و بر آن جمله «اين جشن بر اهل ايران مبارك است» حك شده بود، آغاز گشت. دستخطى از شاه خوانده شد كه با غريو شادى مواجه گرديد. حقيقتا منظره‌اى عجيب بود و افكارم به همين زمان در سال گذشته، آنگاه كه ١٢ هزار پناهنده در باغ سفارت بريتانيا اردو زده بودند، بازگشت. از آن‌زمان مدت زيادى گذشته و حوادث بيشمار روى داده و ديگر مردمى وجود ندارند كه خواستار تحصن در جايى باشند. همانطور كه ايستاده بودم و به تريبون، با آن آميختگى غريب نمايندگان خارجى، وزرا و نمايندگان ايرانى مى‌نگريستم و جمعيت پرخروش در زير پاى ما فريادهاى پرشور «مرگ بر استبداد» «زنده باد آزادى» و غيره را سر داده بودند، آخرين ترديدم هم زايل شد و آن اعتقادى كه همواره در باب پيروزى نهايى مردم داشتم، تبديل به يقين گرديد. مجلس ملّى، به رغم تمامى دشواريهاى سهمگين كه آن را احاطه كرده و به رغم وحدت نامقدس كلّ نيروهاى تاريكى و استبداد عليه آن، پيروز خواهد شد. زيرا آرمان آن، آرمان عدالت و ترقى است. تمام اروپائيانى كه در آن لحظه تاريخى در آنجا ايستاده بودند، بايد