انقلاب مشروطيت ايران - براون، ادوارد؛ مترجم مهري قزويني - الصفحة ١٨٢
قشون وارد كنند و به زور قوه نظامى خانه ما را تصرف كنند، بلكه كمكم چنگ مىزنند، به وسايط و وسايلى كه نتيجه آنها تازه بيست سال ديگر تمام شدن ماست، ما هم بايد در مقابل اقداماتى بكنيم كه باطل السحر كارهاى آنها باشد. پس امروز لازم فورى است كه با تمام جد و جهد كارهاى خود را اصلاح نموده راه ازدياد نفوذ اجانب را مسدود نماييم و قسمى بيدارى و زندهبودن خود را به خرج آنها بدهيم كه مأيوس شده دست از سرمان بردارند مثلا يكى از وسايل عمده ضعيف كردن يك ملت قطع باب دادوستد است تا دستتنگى عرصه را بر آنها تنگ نمايد و مجبور شوند به هرشرايطى كه تحميل شود مبلغى از طرف قرض كنند ما برأى العين مشاهده مىكنيم كه اجانب در دستتنگى ما مىكوشند؛ و روزبهروز حالت بىپولى ما زيادتر مىگردد. امروز را با دو ماه قبل كه مقايسه مىكنيم خيلى بىپولى بيشتر و رشته كسب گسيختهتر گرديده، وضع كنونى طورى است كه به واسطه نداشتن پول قادر به حركت دادن يك فوج يا صد قزاق نيستيم تجار براى دو سه هزار تومان حيران و سرگردانند، بانك روس كه در حقيقت يكى از اسباب اين كار است، باب دادوستد را بسته و متصل زور مىآورد به وصول كردن مطالبات خود. حتى از كسى كه هزار تومان طلب دارد به گرفتن پنج تومان راضى مىشود، زيرا مىداند گرفتن پنج تومان هم به يك اندازه گردش چرخ معامله را مانع مىشود. دور نيست بعد از اين دينارى به احدى ندهد، و به اسم برچيدن دكان، زور به وصول مطالبات بياورد. تشريح اين مطلب را بعد خواهيم كرد.
حالا برويم سر مطلب اول كه فهميدن مواد معاهده باشد، از تلگراف ديروز كه همه نقل آراء جرايد روس و انگليس است مفهوم مىشود كه صرفه در اين كار با انگليسها است روزنامجات آنها خيلى اظهار مسرت و شادمانى مىنمايند و به عكس جرايد روس آنقدرها سرور و خوشحالى ندارند، ديگر علت مسرت آنها مسرور نشدن اينها هنوز درست معلوم نيست؛ و هرچه بگويم از بابت حدس است نه يقين. اينست مجملى از تلگرافات كه كمپانى تلگرافات خبر مىدهد.
«در اينجا گزيدههايى از تلگرافاتى كه حاكى از نظرات جرايد تايمز، استاندارد، مورنينگ پست، و ديلى تلگراف مىباشند ارائه مىگردد، و سپس نويسنده مىافزايد كه روزنامجات روسيه عموما اظهار رضايت در اين باب مىنمايند، ولى اظهارات آنها مبنى بر رغبت و شوق فوقالعاده نيست.»
اينك، به مراسله بسيار مهمى مىپردازيم از وزيرمختار بريتانيا در تهران به وزير امور خارجه ايران كه با پاراگراف ذيل معرفى مىشود.
«شرحى نيز وزيرمختار دولت انگليس مقيم تهران در تاريخ ٢٦ شهر رجب گذشته كه هشت روز