انقلاب مشروطيت ايران - براون، ادوارد؛ مترجم مهري قزويني - الصفحة ٢٩١
كرد[١].» قانون انتخابات اگرچه توسط شاه امضاء شد، امّا منتشر نشده باقى ماند. كنسولها كه در تلاشهاى متقاعدسازى خود شكست خورده بودند، در ٢٩ ژوئن به اصفهان بازگشتند بدون آنكه هيچ تعدى از سوى اين رهبر بختيارى، كه باز هم به نقل از خبرنگار تايمز «زبان الكن و احمقانهاش، اعتقاد به هدفهاى جدى وى را دشوار مىسازد، كسب نموده باشند[٢]. وى اضافه مىكند: «باور كردن اينكه در تهران جنگى وجود خواهد داشت، دشوار مىباشد. امّا برداشت عمومى هم در رابطه با بختياريها و هم انقلابيون [يعنى ارتش رشت] آنست كه اكنون آنها نمىتوانند به صورتى محترمانه از انجام برخى كارها امتناع نمايند.»
در ٣٠ ژوئن، دولت روسيه، با اطلاع دولت بريتانيا، دستور تجمع يك نيروى نظامى قابلتوجه را در باكو صادر كرد، تا در صورت بروز برخى پيشآمدهاى احتمالى به سوى ايران پيشروى كنند.
خبرنگار روزنامه تايمز در سن پترزبورگ مىگويد: «اين واقعيت كه دستور تجمع يك ستون اعزامى در باكو داده شده است، نمىتواند به اطلاع بختياريها نرسيده و يك تأثير هشداردهنده بر جاى نگذارد. در هرحال، بهنظر مىرسد كه انتظار چنين نتيجهاى عمدتا منجر به راضى ساختن وزارت امور خارجه به فراهم ساختن تداركات نظامى گرديده است. بااينوجود، روزنامه «نودورميا» تأكيد دارد كه اتخاذ تدابير شديد ضرورى است. روزنامه «رايش» موضع افراطى معكوس را اتخاذ نموده و بر پرهيز كامل تأكيد دارد. بنابر نظر روزنامه «بورس گازت» به سبب تحريكات تركيه در اروميه اوضاع پيچيده است. در همان شماره تايمز، خبرنگار ويژه اين روزنامه در تهران براى كلنل لياخوف و همكاران روسى وى عميقا دلسوزى مىكند. زيرا تصور مىرفت «كه حكومت روسيه اظهار عدم مسئوليت در قبال اقدامات آنها خواهد كرد و اگر اقدام آنها با روسيه تداخل نمايد با آنها به عنوان يك سپر بلا رفتار خواهد كرد»، زيرا وفادارى افراد آنها مورد ترديد بوده و حمايت شاه از صميم قلب نيست و به سبب آنكه «در هربرخورد و رويارويى آنها هدفى خواهند بود كه همه معارضينى به طرفشان نشانه خواهند رفت.» در مورد ارتشهاى دو نهضت ملّىگرا، وى نتوانست اطلاعات خاصى ارائه دهد. امّا نيروهاى سلطنتطلب را حدود ٥ هزار تن سرباز عادى ايرانى كه در اطراف قصر شاه در سلطنتآباد تجمع نموده بودند، و حدود ١٣٠٠ يا ١٣٥٠ تن قزاق تيپ، كه ٨٠٠ تن آنها در تهران تحت فرماندهى كلنل لياخوف، ٣٥٠ تن تحت فرمان كاپيتان زاپولسكى در پل كرج، و ٢٠٠ تن در
[١] - تلگرام رويتر به منچستر گاردين و مورنينگ پست، مورخ ٦ اوت.
[٢] - تايمز، ٢٨ ژوئن.