نقاط مختلف منطقه اروپايى‌نشين مستقر گشته و اعلانى مبنى بر وعده لغو امتياز توسط شاه منتشر گرديد. مردم تا حدى آرام گرفتند. امّا، حاجى ميرزا حسن شيرازى، مجتهد [مقيم‌] سامره، تا حصول اطمينان از وعده شاه در الغاء قرارداد، از بازپس گرفتن فتواى تحريم دخان اجتناب ورزيد.

در اوّل ژانويه ١٨٩٢، حاجى ميرزا حسن شيرازى تلگرافى بلندبالا به ناصر الدين شاه ارسال داشته و ضمن تبريك لغو قرارداد، مصرانه از وى خواسته بود كه ساير امتيازات اعطايى به بيگانگان را نيز لغو نمايد. امّا، در اين تلگراف به فتواى تحريم دخان كه خود آن را صادر كرده و كاملا بر ميزان تأثير عميقش بر مردم آگاه بود، هيچ اشاره‌اى نرفته بود. ارزش سهام بانك شاهنشاهى به نصف قيمت تنزل يافت. در ٣ ژانويه، شاه ضمن ارسال پيامى جهت حاجى ميرزا حسن مجتهد آشتيانى از وى خواست كه يا در استعمال مجدد تنباكو پيشقدم شود، يا كشور را ترك گويد. وى شقّ دوم را برگزيد، امّا هيچ اقدامى در اين راستا ننمود. با شنيدن اين خبر مردم هيجانى بسيار از خود بروز داده و عن‌قريب به زعامت سيدى معمم ارك شاهى را محاصره كرده و فرياد خشم سر داده به پرتاب سنگ پرداختند.

سربازان به روى جمعيت آتش گشودند كه در نتيجه چند تن، از جمله آن سيد، به خاك افتادند. هفت تن از مردم كشته و حدود ٢٠ تن ديگر مجروح شدند. امّا، جمعيت متفرق گرديد. دو روز بعد حاجى ميرزا حسن آشتيانى، كه نه شهر را ترك گفته و نه به استعمال دخان مبادرت نموده بود، از سوى شاه يك انگشترى الماس، به عنوان آشتى، دريافت داشت. ولى، تا زمانى كه از الغاء قرارداد از طريق اعلاميه صاحب‌امتياز[١]، كه در آن فسخ قرارداد اعلام و فروشندگان تنباكو جهت اعاده محصول خود دعوت شده بودند، اطمينان نيافت از پذيرش انگشترى اجتناب نمود. در ٢٦ ژانويه كه جارچى الغاء قرارداد را رسما در شوارع عمومى صلا داد، اين خبر با استقبال همگان مواجه گرديد. دو روز بعد، حدود چهل تن از كاركنان «شركت تنباكوى شاهنشاهى» سابق پست خود را ترك و به اوطان خويش بازگشتند. دكتر فوريه مى‌نويسد: «بى‌ترديد ايشان تا مدتها بحرانى را كه به محض ورود به ايران از سر گذرانيده بودند، فراموش نخواهند كرد؛ خاصه آن كسان كه در روز قيام در ايران حضور داشتند. آنان كه غرامت خوبى دريافت داشته بودند، با خشنودى ايران را ترك گفتند، در حاليكه مردم ايران نيز به همان‌سان شادمان بودند.»

امتياز تنباكو خاتمه يافت، امّا تبعات آن بر جاى ماند. از جمله پيامدهاى بلاترديد آن لطمه عظيمى‌

[١] - آقاى آرنشتاين. متن اين اعلان در« بيدارى ايرانيان» مندرج است.