انقلاب مشروطيت ايران - براون، ادوارد؛ مترجم مهري قزويني - الصفحة ٣٠٢
آنكه ابتدا به يك نبرد عمومى موفقيتآميز مبادرت كنند وارد شهر شوند. معهذا، اقدام ناگهانى آنها كه با هوشيارى طراحى به نحوى درخشان اجرا شد، آنها را به عبور از دروازهها بدون شليك حتى يك گلوله قادر ساخت. مردم مناطقى كه اكنون تحت اشغال آنها قرار گرفته است، با شور و شوق از آنها استقبال نمودند و گفته مىشود حدود ٣ هزار تن از مردم ثبتنام كرده و مسلح گرديدهاند.» آخرين پيام كه در ساعت ١٠ شب آنروز، توسط همان خبرنگار مخابره شد، حاكى از آن بود كه هنوز مبادله آتش سنگينى در ميدان توپخانه در جريان است.
در سراسر روز بعد- چهارشنبه ١٤ ژوئيه- نبرد در مركز شهر ادامه داشت، جائيكه در آن تيپ قزاق هنوز سلطه خود را حفظ نموده بود و عليرغم يادداشت اعتراضآميزى كه از سوى رهبران مليّون براى سفارتخانههاى روسيه و بريتانيا ارسال گرديد و در آن شكايت شده بود كه عليرغم تمايل آنها به حرمت پرچم روسيه، قزاقهاى مستقر در خانه تحت پناه آن به سوى مليّون تيراندازى مىكنند، پرچم روسيه هنوز بر فراز خانه كلنل لياخوف در اهتزار بود. سربازان شاه از سلطنت آباد به سوى يك رشته از تپههاى واقع در سه مايلى شمالشرقى شهر پيشروى كردند و شروع به گلولهباران بهارستان و ديگر نقاط تحت اشغال مليّون نمودند امّا نتيجه چندانى حاصل نگرديد. شمار نيروهاى مليّون كه شهر را در اشغال داشتند، بالغ بر ٢٥٠٠ تن برآورد مىشد، كه شامل ٥٠٠ تن از بختياريهايى بود كه طى صبح وارد شهر شده بودند. سر جورج باركلى و آقاى سابلين مجددا به ديدار شاه رفته و تأكيد كردند گلولهباران را متوقف ساخته و در جهت كنار آمدن با مليّون تلاش كند. امّا وى اين پيشنهاد را رد كرد.
در اواخر روز كلنل لياخوف يادداشتى براى سپهدار ارسال داشت و در آن شرايط پيمان نامه تسليم را ارائه نمود و پيشنهاد كرد «در ازاى تضمينهايى مبنى بر اينكه به بريگاد قزاق اجازه داده خواهد شد تحت يك حكومت مشروطه خدمت كنند، آنها سلاحهاى خود را تسليم نموده و افسران روسى بهطور كامل خود را از مبارزه كنار بكشند[١].» خبرنگار تايمز نوشت: «پيشنهادات كلنل لياخوف، با در نظر گرفتن وضع دشوار بريگاد قزاق، غيرطبيعى نبود. امّا از نقطهنظر وضعيت، در جاهاى ديگر غيرقابلتوجيه است. در خطوط تحت اشغال سربازان سلطنتطلب، در شمال تهران، حدود ٣٠٠ تن قزاق، همراه توپخانه، تحت فرمان افسران روسى قرار دارند. شاه دشوار بتواند با ناپديدشدن اين بخش مهم از نيروى دفاعى خود موافقت كند، و با در نظر گرفتن اين واقعيت كه هنوز چندين دروازه شهر در
[١] - تايمز، ١٥ ژوئيه.