انقلاب مشروطيت ايران - براون، ادوارد؛ مترجم مهري قزويني - الصفحة ٢٩٢
جاده جنوب جهت مراقبت از نزديك شدن بختياريها بودند برآورد نمود. همين شماره از روزنامه تايمز حاوى سرمقالهاى در مورد وضعيت ايران بود كه، پس از محكوم كردن بختياريها با تكبّر معمول خود، چنين نتيجه مىگرفت: «دوستان حقيقى مشروطيت ايران بايد جدا در اين اميد، كه بهنظر مىرسد در سن پترزبورگ پرورانده شده[١]، سهيم باشند كه تجمع صرف سربازان روسى در باكو بتواند موجب توقف مليّون، قبل از آنكه بيش از اندازه دير شده باشد، گردد.» اگر سردار اسعد و سپهدار از امتياز مطالعه اين شماره روزنامه تايمز بهرهمند مىشدند، مسلما اين سنت را به خاطر مىآوردند كه «به نصايح آنها گوش كن و برخلاف آن عمل نما» و مسلما هيچ مسير عمل ديگرى را غير از همان مسيرى كه اتخاذ كردند، تعقيب نمىنمودند.
روز دوم ژوئيه، نخستوزير ايران مطمئن بود كه هيچ نبردى روى نخواهد داد، اگرچه سردار اسعد با ٥٠٠ تن از بختياريها در حال پيشروى از قم در جهت شمال بود و سربازان سلطنتطلب- متشكل از ١٢٠٠ تن پيادهنظام، ٣٠٠ تن سواره، و ٦٠ قبضه توپ- از مقابل آنها به سوى پايتخت عقبنشينى مىكردند. شبروزبعد، گروه قزاقهاى ايرانى، به فرماندهى كاپيتان ژاپولسكى، از بيم آنكه توسط ارتش سپهدار دور زده شده و از پهلو مورد حمله قرار گيرند، از پل كرج به سوى شاهآباد، كه فقط ١٦ مايل، در سمت غرب، از تهران فاصله داشت، عقب نشستند و در آنجا، در اوايل صبح ٤ ژوئيه، اوّلين برخورد بين طرفين متخاصم روى داد. نيروى سلطنتطلبان، متشكل از ٣٠٠ تن از افراد تيپ قزاق به فرماندهى كاپيتان ژاپولسكى، حمايت شده توسط دو تن از افسران غيرموظف روسى، با دو تيربار «كروزوت» و يك «ماكسيم»، يك افسر ايرانى را از دست داد و سه تن كشته و ٢ تن زخمى بر جاى گذاشت، در حاليكه مليّون ١٢ تن از افراد خود را از دست دادند[٢]. بدين ترتيب، قزاقها «كه از نبرد موفقيتآميز خود قوتقلب يافته بودند[٣]، پيروزى خود را با «تكه و پارهكردن اجساد برخى از انقلابيون» جشن گرفتند. خبرنگار تايمز اضافه مىكند: «اين امر، همراه با چابكى و تندى نبرد، حكايت از آن دارد كه، بالاخره، در وفادارى اين تيپ كاستى يافته نخواهد شد[٤].» ظاهرا عقيده خبرنگار تايمز در رابطه با مظاهر و دلايل مناسب وفادارى، به يك عصر كاملا باستانى و عصر
[١] - همانطور كه، ظاهرا، تايمز ما را به پذيرش آن وامىدارد كه، آن قبلهايست كه« دوستان ... مشروطيت» طبعا جهت كسب الهام بدانسوى روى خواهند نمود.
[٢] - ديلى نيوز، مورخ ٥ ژوئيه.
[٣] - تايمز، ٥ ژوئيه.
[٤] - تايمز، ٥ ژوئيه.