بزرگترى كه در بر دارد مورد بررسى قرار داد. خبرنگاران مقيم ما بايد در افق گسترده‌ترى كنكاش كنند. آنها بايد سعى در تشخيص اين مسئله داشته باشند كه دوستى فزاينده بين بريتانياى كبير و روسيه مسئله‌ايست كه، با در نظر گرفتن نحوه‌اى كه آلمان هنوز بر ادعاى نارواى خود بر فرانسه پافشارى مى‌كند، ممكنست از اهميت حياتى براى جهان برخوردار باشد. حال وقت آن نيست كه براى موضوعى نسبتا محدود كه در واقع شالوده‌اى بسيار جزيى دارد، آشوبى برانگيخته و تعقيب شود. شايد نتوان در هيچ كجاى ديگر اعترافى روشن‌تر از اين را از سوى تايمز، در مورد ملاحظات فرصت‌طلبانه‌اى كه بر تمامى اظهارات آن حاكم است، يافت. در اواخر اكتبر ١٩٠٨، يعنى زمانى كه تبريز با شجاعانه‌ترين نحو از خود دفاع مى‌كرد، شيوع آن شايعات شوم آغاز گرديد. در ١٩ اكتبر، روزنامه تايمز تلگرامى از خبرنگار خود در سن پترزبورگ منتشر ساخت كه در آن وضعيت آذربايجان به عنوان «وضعيت نوميدانه بدون دخالت خارجى» توصيف گرديده بود. در ٢٥ اكتبر، روزنامه ساندى تايمز تلگرامهايى از خبرنگاران خود در قسطنطنيه و فرانكفورت منتشر شد كه در آنها آمده بود ٦ هنگ پياده از سربازان روسى همراه با سواره‌نظام و توپخانه، در روز پنجشنبه ٢٢ اكتبر، از رود ارس گذشته و وارد آذربايجان شده‌اند. و در همان روز تلگرامى از سوى انجمن ايرانى «سعادت» از قسطنطنيه در كمبريج دريافت گرديد، كه در ساعت ٣٠/ ١١ دقيقه بعدازظهر ٢٤ اكتبر مخابره شده بود، و متن ترجمه شده آن به شرح ذيل است:-

«تلگرام ذيل از تبريز واصل گرديده است:-»

«ما تمامى اقدامات را براى تأمين امنيت در اين حوالى اتخاذ كرده‌ايم. تاكنون هيچ مزاحمتى از سوى ليبرالها- يعنى مدافعان به اصطلاح «ناسيوناليست» تبريز- نسبت به حقوق هيچيك از اتباع خارجى به عمل نيامده است. مع‌هذا، همسايه شمالى ما، در تعقيب اهداف سياسى خود، شمارى از سربازان را اعزام كرده است. بنابر مقتضيات سياسى، در محافلى كه مناسب است جزئيات امر را روشن سازيد. شوراى ايالتى اقدامات اضطرارى را انجام داده است. اطلاعات را ارائه دهيد.»

«انجمن سعادت»

اين خبر در روزنامه‌هاى بيشمارى، طى چند روز آينده، تكرار گرديد، و بنابر مندرجات تلگرامى كه در روزنامه مورخ ٢٧ اكتبر تايمز منتشر گرديد، «موجب برخى ناآراميها در محافل رسمى [ترك‌] گشته بود»؛ يعنى جايى كه بيم آن مى‌رفت كه «اشغال آذربايجان توسط يك بيگانه ممكنست حكومت‌