قرار مى‌دهد. برداشت ديرينه‌اى كه هنوز بر كشورهاى خارجى، و خاصه كشورهاى خارجى دور، در رابطه با بى‌تعصب بودن، غيرحزبى بودن، و همينطور در مورد غنا و صحّت اخبار و اعتدال و انصاف عقايد روزنامه تايمز و نيز شيوه نثر ادبى عالى آن حاكم است، ديگر نمى‌تواند، تا آنجا كه به عدم وجود تعصب و تمايلات حزبى مربوط است، دوام يابد.

يكى از كاركنان برجسته اين روزنامه، طى يك سخنرانى در ضيافت «انسيكلوپديا بريتانيكا» در ٢١ نوامبر ١٩٠٢، صريحا هدف حاكم بر مؤلفان آن اثر به يادگار ماندنى را به عنوان عزمى در جهت «اجازه ندادن به سگهاى محافظه‌كار براى نهايت استفاده از آن» توصيف كرد. و اين سخنان كه علنا در حضور نمايندگان دولت- در آن‌زمان محافظه‌كار- و اپوزيسيون ابراز شد، نمونه‌اى نوعى از روش برخورد اين روزنامه با مسائل داخلى و خارجى است، كه در هردو مورد صريحا، اگرچه معمولا نه از روى بى‌شرمى، «مغرضانه» است. برخورد اين روزنامه نسبت به ايران، كه در پائيز ١٩٠٨، يعنى هنگام تشكيل كميته ايرانى و مذاكره پيرامون دخالت روسيه در ايران، حاد و جدى شد، به مراتب خصمانه‌تر شده بود و تا آنجا كه من مى‌توانم قضاوت كنم، بيشتر ناشى از دكترينهاى سياسى ذيل بود تا اينكه خود موقعيت و مورد سزاوار چنين برخوردى باشد:

١. اين دكترين كه سرنوشت ايران، در مقايسه با حفظ توازن قدرت در اروپا، از امنيت بسيار اندكى برخوردار است و براى رسيدن به هدف فوق، دوستى روسيه براى ما واجب و ضرورى است و لهذا نبايد چيزى گفته يا كارى انجام داد كه احتمالا احساسات روسيه را جريحه‌دار كند. اين اصل تا بدانجا رعايت شد كه حتى اكثر تحسين‌كنندگان مصمم روزنامه تايمز هم ستايشى را كه از فضايل و عقايد متعالى تزار، در سفر اين پادشاه به «كاوز»(Cowes) ، در اين روزنامه آمده بود، غيرقابل‌هضم يافتند.

٢. اينكه، با در نظر گرفتن هيجان «ملى‌گرايى» موجود در مصر و بيش از آن در هند، صلاح نيست نهضتهاى مشابه، حتى در كشورهاى آسيايى مستقل، مورد تشويق قرار گيرند و به منظور تقويت موضع عليه هرگونه وجود حكومت مردمى در مصر و هند، و براى تحديد آزادى مطبوعات در اين كشورها، مطلوب است اين دكترين حفظ گردد كه هيچ كشور شرقى لياقت حكومت مستقل يا مطبوعات آزاد را ندارد.

اين در عقيده ثابت تا حد زيادى مسئول لحن اكثر مقالات هستند كه در مورد مسائل ايران، از اكتبر ١٩٠٨ به بعد، در روزنامه تايمز درج گرديده‌اند، البته به استثناى حمايت مستمر اين روزنامه از