مشير الدوله به رياست وزرا گرديد. در هرصورت، وى بعينه سلف خود، پيرى لجوج و احمق نيست و با مشاهده اينكه اوضاع به چه حد خطرناك شده است، شاه را به اعطاى امتيازاتى بزرگ واداشت. پس از مباحثاتى بى‌پايان، سرانجام يك دستخط شاه را كه در آن تأسيس مجلسى مركب از تمامى طبقات، شاهزادگان، قاجاريه، نجبا، ملاكين، تجار و پيشه‌وران اعطاء گشته بود، پذيرفتند. قول داده شد به خويشان سادات مقتول خون‌بها پرداخت گردد و از روحانيون تبعيدى هم خواسته شد به پايتخت بازگردند و آنها با پيروزى به شهر خواهند آمد و بناست عدالتخانه نيز تأسيس گردد.

«حال پرسشى كه براى تمامى مردم مطرح است، اين است كه، شاهد طلوع آزادى در ايران هستيم يا نظاره‌گر آغاز نمايشى مضحك و اسفبار؟ تصور مى‌كنم بعيد باشد مردم صاحب قدرتى واقعى در اين مجلس شوند. حكومت مطمئن است مجلس را به گونه‌اى خواهد ساخت كه تنها ابزار تصويب نظرات دربار سلطنت باشد. امّا من برآنم كه در پايان مردم پيروز خواهند بود. البته ايشان مطلقا، يحتمل به غير از تعدادى معدود از سران، از اصول كشوردارى بى‌خبر هستند[١]. آنگاه كه در مقر سفارت بريتانيا در تهران بودم، آنها به ديدارم آمده از كيفيت پيدايش قانون اساسى ما مى‌پرسيدند و آن‌چنان ساده‌لوحى بروز مى‌دادند كه تقريبا رقت‌آور بود. ايشان هدف خود را به روشنى فراروى دارند، امّا در مورد شيوه اكتساب آن سخت گيج و سردرگم هستند. بى‌ترديد سنوات بسيار طول خواهد كشيد تا اين مجلس بتواند به واقع مؤثر افتد. امّا بسيارى از رهبران قيام، كه يك بابى برجسته هم در زمره ايشان است، واقعا درك روشنى از آن‌چه نياز است دارند. تنها درصورتى‌كه آنها متحد بمانند و نگذارند حكومت بذر نفاق بينشان بپا شد، بايد پيروز گردند؛ آيندگان خواهند ديد.

به‌نظر من بايد زمان وقوع تغييراتى در شرق فرارسيده باشد. چنان‌كه مى‌نمايد، پيروزى ژاپن تأثيرى بسزا بر تمامى مشرق داشته و حتى در اينجا، در ايران، هم بى‌اثر نبوده است ... با اندك مطالعه كه در اين باب داشته‌ام، تقريبا چنين به‌نظر مى‌آيد كه شرق دستخوش تلاطم افكار گشته است. در چين نهضت برجسته‌اى عليه بيگانگان وجود دارد و نيز تمايلى به سوى ايده‌آل «چين براى چينى» در ايران، به يمن قرابت به روسيه، به‌نظر مى‌رسد اين بيدارى به شكل نهضتى جهت اصلاحات دموكراتيك‌

[١] - تقى‌زاده به من گفت در ميان« بستيان» سفارت كميسيونى تشكيل شده كه برخى از ايرانيان كم‌وبيش غربگرا، از قشر مقامات تحصيلكرده، طرف مشورت آن هستند و با رهبران مذهبى قم نيز در تماس است و اين رهبران نيز به نوبه خود با ولايات مختلف تماس دارند. آنگاه كه شاه وعده داد عين الدوله را- كه پس از عزل به پشتكوه رفت- بركنار سازد، برخى از« بستيان» ساده‌لوح قصد ترك پناهگاه سفارت را داشتند. امّا اين كميسيون با تذكار آنكه تنها اصلاحاتى بنيادى در شيوه حكومت متضمن حقوق آنها عليه استبداد و سوءاداره ساير وزرايى خواهد بود كه به سياق عين الدوله باشند، ايشان را واداشت در سفارت باقى بمانند. بنابراين، درخواست تأسيس« عدالتخانه» بدل به تقاضاى مجلسى ملّى گرديد.