وضع ناخوشايندى قرار دارد كه ديگر كالايى به آنجا فرستاده نمى‌شود و تجار ايرانى صدور كالاهاى خود را متوقف ساخته‌اند. چند روز بعد، كتاب آبى انگليس- شماره ٢١٤٦- منتشر گرديد كه در آن آمارى از تجارت انگليس با ايران طى پنج سال ١٩٠٤- ١٨٩٩ ارائه گرديده بود. سه ماه بعد، ١٢ سپتامبر ١٩٠٤، نشريه «اتوال بلژ»(Etoile Belge) مقاله‌اى از آقاى «هنيبيك»(Hennibicq) را، كه چهار سال مشاور حقوقى حكومت ايران بود، منتشر ساخت كه در آن پيرامون گسترش و تحكيم نفوذ بلژيك در ايران قلم‌فرسايى شده بود. فى‌الواقع، اين نفوذ به آن حد رسيده بود كه آقاى نوز ترفيع مقام يافته و پست مهم وزارت پست و مديريت گمركات ايران را از آن خود ساخته بود.

در ٢٥ ژوئيه، سر آرتور هاردينگ(Arthur Hardinge) ، وزيرمختار بريتانيا در تهران، به صاحبان امتياز در ايران اخطار كرد كه بى‌اجازه حكومت ايران امتياز خود را به اروپائيان واگذار ننموده يا آنها را در امتياز خود سهيم ننمايند[١]. در ١٨ اكتبر، يك هيأت تجارى انگليسى بمبئى را به قصد جنوب ايران ترك كرد تا به گردشى شش‌ماهه در ايران، كه شامل ديدار از شهرها و مناطق سعيدآباد، رفسنجان، كرمان، بم، نرماشير و غيره بود، مبادرت ورزد[٢]. اين هيأت كه آقاى «پى. ريان»(P .Ryan) منشى آن بود، سفرش را انجام داده و حوالى پايان آوريل ١٩٠٥ به هند بازگشت‌[٣]. در پايان سال ١٩٠٤، حكومت هند تصميم گرفت يك جغرافياى فرهنگى در مورد خليج فارس منتشر سازد و بدين منظور خانمها «لوريمر»(Lorimer) و «گابريل»(Gabriel) را به آنجا اعزام داشت و پيش از اين تاريخ، هيأتى ويژه به سركردگى ميرزا رضا خان ارفع الدوله- كه تا اين اواخر سفير ايران در قسطنطنيه بود- به سن پترزبورگ اعزام شد و در ٨ دسامبر به حضور تزار رسيد[٤]. چند روز قبل از آن، در ٤ دسامبر، محمولات پستى بريتانيا توسط مقامات بلژيكى در بندر بوشهر توقيف گرديد[٥].

در نخستين روز سال جديد ايرانى- نوروز-، شاه اعلاميه‌اى صادر كرد كه در آن فرمان تجديد سازمان قشون و خبر قصد وى در عزيمت به مشهد درج گرديده بود. روز ٢٣ آوريل ١٩٠٥، به عنوان تاريخ حركت شاه تعيين، و در غياب وى پسرش محمد على ميرزا وليعهد عهده‌دار نيابت سلطنت‌

[١] - تايمز، مورخ ١٦ سپتامبر ١٩٠٤.

[٢] - تايمز، مورخ ١٨ اكتبر ١٩٠٤.

[٣] - تايمز، مورخ ٧ مارس ١٩٠٥ و اوّل مه ١٩٠٥.

[٤] - تايمز، ٩ دسامبر ١٩٠٤.

[٥] - تايمز، ٢ ژانويه و اوّل فوريه ١٩٠٥.