٥٩- مال گمشده اگر نشانه‌اى نداشته باشد كه به واسطه آن صاحبش شناخته شود، يابنده مى‌تواند به قصد تملّك آن را براى خودش بردارد؛ ولى احتياط مستحب است كه آن مال را از طرف صاحبش صدقه بدهد.

٦٠- اگر مال نشانه دارى كه قيمت آن از يك درهم- يعنى ٦/ ١٢ نخود نقره سكّه‌دار- كمتر است در غير حرم مكّه مكرّمه پيدا شود، چنانچه صاحب آن معلوم باشد و انسان نداند راضى است يا نه، نمى‌تواند بدون اجازه او آن مال را بردارد؛ ولى اگر صاحب آن معلوم نباشد، مى‌تواند آن مال را به قصد تملّك براى خودش بردارد؛ و احتياط واجب آن است كه هر وقت صاحبش پيدا شد، عين مال- و در صورت تلف شدن عين، عوض آن را- به او بدهد.

٦١- اگر فرد نابالغ يا ديوانه چيزى را كه كمتر از يك درهم- يعنى كمتر از ٦/ ١٢ نخود نقره سكّه‌دار- ارزش دارد بيابد، جائز است ولىّ او براى وى قصد تملّك نمايد؛ و اما قصد تملّك خود فرد نابالغ يا ديوانه مشكل بلكه بى‌ثمر است؛ و اگر چيزى را كه يافته است به اندازه يك درهم يا بيشتر ارزش داشته باشد، ولىّ او بايد تا يكسال إعلان و تعريف نمايد؛ اما اگر ولىّ بداند كه خود او به وظيفه تعريف صحيح عمل مى‌كند، مى‌تواند براى تعريف به خود او وكالت دهد؛ بلكه اگر خود فرد نابالغ يا ديوانه به طرز صحيح إعلان و تعريف كرده باشد، ذمّه ولىّ او برى‌ء مى‌شود.

و پس از گذشت يكسال از إعلان و تعريف، ولىّ مخيّر است كه مال را براى خود نابالغ يا ديوانه تملّك كند و يا آن را از طرف صاحبش صدقه بدهد و يا آن را به صورت امانت براى صاحبش نگهدارى نمايد؛ و هر وقت كه مالكش پيدا شود، بايد به تفصيلى كه در فقره (٥٧) بيان گرديد، عين مال يا عوض آن- در صورت تلف شدن عين- توسط ولىّ يا خود يابنده- اگر بالغ شده يا از جنون بهبود يافته باشد- به او پرداخت شود.

٦٢- اگر ولىّ فرد نابالغ يا ديوانه علم نداشته باشد به اينكه نابالغ يا ديوانه توان نگهدارى مالى را كه يافته است دارد، واجب است جهت رفع ضِمان از او مال را از وى بگيرد، مخصوصاً در صورتى كه ظنّ به تلف مال در دست او داشته باشد، پس گرفتن‌