فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٦٠ - احكام مشتركه مربوط به علل گم شدن حيوان

خود را از درندگان كوچك حفظ كند و در معرض خطر ديگرى نباشد و در سبزه‌زارى باشد كه بتواند آب و علف خود را تأمين نمايد، جائز نيست كسى آن حيوان را بگيرد و تملّك نمايد؛ مگر اينكه در معرض خطر باشد، مثلًا بيمار باشد؛ ولى اگر حيوان از قبيل گوسفند و بز باشد كه نتواند خود را از درندگان كوچك حفظ كند گرفتنش جائز است؛ و اگر كسى بر آن دست بيابد، مخيّر است بين اينكه آن را به حاكم شرع بدهد و يا براى مالكش حفظ كند- و در اين دو فرض ضامن تلف حيوان هم نيست- و يا آن را با قصد ضمان تملّك نمايد، يعنى با اين قصد كه هرگاه مالك را بيابد عوض حيوان را به او بدهد؛ لكن احتياط آن است كه تا يكسال إعلان كند و در صورت يافتن مالك حيوان را به او بدهد؛ و چنانچه حيوان را تلف كرده باشد و يا حيوان به نوعى تلف شده باشد، عوضش را به او بدهد.

٢٢- اگر علت گم شدن حيوان معلوم نباشد، ظاهراً حكم علت سوم- يعنى حكم حيوانى كه مالكش آن را در جايى گم كرده باشد و در فقره قبل بيان شد- بر آن جارى است.

حكم علت پنجم:

٢٣- در اين صورت كه معلوم است مالك عمداً و به ناچار حيوان را واگذاشته است، اگرچه بنابر مقتضاى قاعده تصرف در مال ديگرى بدون اذن صاحبش جائز نيست ليكن مقتضاى بعضى از اخبار اين است كه چنين حيوانى به منزله مباح است و مال كسى است كه آن را نگهدارى و زنده گرداند، پس گرفتن و تملّك آن جائز است.

احكام مشتركه مربوط به علل گم شدن حيوان:

٢٤- در مواردى كه تملّك حيوان گمشده جائز است، چنانچه يابنده حيوان آن را تملّك كند، نفقه آن هم پس از مدّت إعلان بر عهده او مى‌باشد؛ اما نفقه پيش از مدّت إعلان و يا نفقه پس از إعلان در صورتى كه يابنده حيوان آن را به عنوان امانت براى مالك نگهدارى كند بر عهده او نيست، پس چنانچه مالى از مالك همراه حيوان باشد،