فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٥٩ - علل گم شدن حيوان و احكام مختصه به هر يك از آنها

مطلّع شود، جائز بلكه واجب است كه ضالّه را از او بگيرد، ولى اين از باب اشتراط عدالت نيست.

علل گم شدن حيوان و احكام مختصه به هر يك از آنها:

١٨- علل گم شدن حيوان عبارتند از: ١- مالك حيوان از آن إعراض كرده باشد، ٢- مالك، حيوان را در جايى فراموش كرده باشد، ٣- مالك، حيوان را در جايى گم كرده باشد، ٤- حيوان طورى از دست مالكش گريخته باشد كه اگر كسى آن را بيابد عرفاً لُقَطه بر آن صدق كند، ٥- مالك بدون قصد إعراض، حيوان را از جهت نافرمانى يا واماندگى به ناچار رها كرده باشد.

حكم علت اول:

١٩- در اين صورت كه معلوم است مالك از حيوان إعراض نموده است، هر كسى كه آن حيوان را در بيابان بى‌آب و علف يا با آب و علف يا در هر جاى ديگر بيابد، جائز است آن را بگيرد و تملّك نمايد، البته اين حكم اختصاص به حيوان ندارد و در مورد هر مالى كه صاحبش از آن إعراض كرده باشد جارى است. بنابراين اگر كسى يكى از مباحات را به سبب حيازت مالك شود و سپس از آن إعراض نمايد آن مال از ملكيّت او خارج مى‌شود و اگر كسى آن را بردارد و تملّك نمايد اشكال ندارد، پس اگر كسى مثلًا هيزم را حيازت كند و بعد آن را واگذارد و از آن إعراض كند، هيزم برمى‌گردد به همان حكم إباحه سابقه، و همچنين است در سائر مباحات كه حيازت كننده از آنها إعراض كند.

٢٠- چيزى كه در عروسى‌ها نثار مى‌كنند، بردارنده آن مالكش مى‌شود؛ هرچند برداشتن آن بدون اذن گفتارى يا شاهد حال از مالك جائز نمى‌باشد.

حكم علل دوم و سوم و چهارم:

٢١- در اين سه صورت كه معلوم است مالك حيوان را فراموش يا گم كرده يا حيوان از دستش رها شده و گريخته است، چنانچه حيوان گمشده شتر و مانند آن باشد كه بتواند