فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٥٧ - احكام مربوط به لقيط

١٥- اگر لقيط وارث نسبى و ضامن جريره‌[١] نداشته باشد، ميراث او مربوط به امام معصوم عليه السلام است و عاقله‌[٢] او نيز امام معصوم عليه السلام مى‌باشد، و ديه قتل خطائى او و جرائمى كه مرتكب مى‌شود بر امام معصوم عليه السلام مى‌باشد؛ و چنانچه كسى او را زخمى نمايد، يا اعضائش را قطع كند، قصاص و يا انتخاب ديه، پيش از بلوغ او با امام معصوم عليه السلام و پس از بلوغ او با خودش مى‌باشد؛ و بنابر اقوى همانگونه كه پدر و جدّ پدرى حق تعجيل در قصاص يا انتخاب ديه دارند، امام معصوم عليه السلام نيز اين حق را دارد؛ و در عصر غيبت امام معصوم عليه السلام تمام موارد مذكوره مربوط به حاكم شرع- فقيه جامع الشرائط- مى‌باشند.

[١] - ضامن جريره كسى است كه مسؤوليّت جنايات مستلزم ديه را نسبت به شخص معيّنى قبول كرده باشد.

[٢] - عاقله در لغت يعنى نگهدارنده و مواظبت كننده؛ و در اصطلاح شرع به طبقات ذيل عاقله گفته مى‌شود:

طبقه اول: عُصبه، يعنى هر مردى كه از طرف پدر و مادر و يا فقط از طرف پدر خويشاوند شخص باشد- چه بدون واسطه و چه با واسطه- مانند برادران و اولاد آنها هرچه پايين روند و عموها و اولاد آنها هرچه پايين روند؛ و بنابر اقوى آباء هرچه بالا روند و فرزندان خود او هرچه پايين روند.

طبقه دوم: با فقدان طبقه اول- يعنى عصبه- كسى كه آن شخص را آزاد كرده است عاقله او مى‌باشد.

طبقه سوم: با فقدان طبقه دوم- يعنى كسى كه او را آزاد كرده باشد- ضامن جريره او عاقله اوست.

طبقه چهارم: با فقدان طبقه سوم- يعنى ضامن جريره- امام معصوم عليه السلام عاقله او مى‌باشند.

طبقه پنجم: در عصر غيبت امام معصوم عليه السلام حاكم شرع- يعنى فقيه جامع الشرائط- عاقله او مى‌باشد.

شروط و احكام عاقله و جرائمى را كه عاقله بايد بپردازند در بخش« ديات» ذكر مى‌گردند.