فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢٥٦ - شرط يازدهم - بعد از قطع اوداج أربعه، حيوان حركت كند

هم حركتى هرچند اندك نداشته باشد حرام است؛ و اما اگر قبل از ذبح حركت داشته لكن بعد از ذبح خونش بطور معتدل بيرون نيايد محل اشكال مى‌باشد.

٨٢- اگر گرگ مثلًا محل ذبح حيوان را بخورد و شخصى حيوان را در حالى دريابد كه هنوز جان دارد و ببيند گرگ همه چهار رگ حيوان را خورده بطوريكه هيچ يك از چهار رگ را باقى نگذاشته كه كارد بر آن كشيده شود، آن حيوان ديگر قابل تذكيه نيست و حرام مى‌باشد؛ و بنابر احتياط در جايى هم كه درنده از پشت گردن و يا زير گلوى حيوان خورده و مقدارى از چهار رگ آن در سمت سر و يا سمت بدن آويزان باقى مانده باشد، آن حيوان حرام است و با بريدن آنچه باقيمانده است حلال نمى‌شود، همچنانكه در موردى هم كه يكى يا دو تا از چهار عضو را بكلى خورده و بقيه را باقى گذاشته باشد احتياط همين است؛ و بنابراين اگر مثلًا همه حلقوم را خورده و مرى و دو شاهرگ را باقى گذاشته باشد مشكل است كه با بريدن آن سه لوله حيوان حلال شود؛ پس احتياط ترك نشود.

شرط يازدهم- بعد از قطع اوداج أربعه، حيوان حركت كند:

٨٣- بعد از تمام شدن عمل ذبح و قطع چهار رگ، حركتى از حيوان سر بزند تا دلالت كند بر اينكه حيوان زنده را ذبح كرده است، هرچند كه آن حركت مختصر باشد مثل اينكه تنها چشم خود را بچرخاند و يا گوش و دم خود را حركت دهد و يا پاى خود يا جاى ديگر بدنش را حركت دهد، كه اگر اين مقدار حركت از او سر بزند ديگر بيرون آمدن خون بنحو معتدل معتبر نيست. پس اگر بعد از ذبح حركت بكند، لكن خون از او نريزد و يا به كندى و يا قطره قطره بريزد كافى است و لازم نيست خونش مانند سائر حيوانات بجهد و بمقدارى معتدل بيرون آيد و اين قول در بين متأخرين مشهور است كه بيرون آمدن خون به مقدارى معتدل نيز علامتى مستقل در حلال بودن ذبيحه است.

كه بنابر اين قول علامت زنده بودن حيوان يكى از دو چيز است يا حركت كردن بدنش بعد از ذبح و يا بيرون آمدن خونش بنحو معتدل، و اين قول خالى از وجه نيست لكن ترك احتياط سزاوار نيست. البته اين در موردى است كه زنده بودن و نبودن حيوان‌