قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ١٩٤ - ٣ فروتنى با مؤمنان

٣. فروتنى با مؤمنان‌

اهميت تواضع نسبت به مؤمنان در ايجاد و استحكام روابط خوب بين‌فردى به اندازه‌اى است كه قرآن كريم ابتدا پيامبر (ص) را به فروتنى و مهربانى با مؤمنان فرمان داده است:

لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى‌ ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ وَ لا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ.[١]

اگر بعضى از مردان و زنانشان را به چيزى بهره‌ور ساخته‌ايم تو بدان نگاه مكن و غم آنان را مخور. و در برابر مؤمنان فروتن باش.

در اين آيه شريفه از اصطلاح «خفض جناح» استفاده شده است. اين اصطلاح، تعبيرى مثالى براى مفهوم فروتنى و نرم‌خويى و مهربانى است؛[٢] زيرا پرندگان براى مهربانى و پشتيبانى از جوجه‌هايشان، پاهاى خود را خم و بال‌هايشان را كمى باز مى‌كنند تا جوجه‌ها در زير گرمى بال مادر در آرامش به سر برند و استراحت كنند.[٣] ازاين‌رو پيامبر (ص) هم با مهربانى و فروتنى مى‌تواند مؤمنان را به سوى خود متمايل و از فيوضات معنوى و هدايتى خويش آنان را بهره‌مند و سيراب سازد. اين سفارش در آيه ديگرى نيز تكرار شده است كه از اهميت آن حكايت مى‌كند:

[١]. حجر: ٨٨.

[٢]. ر. ك: روح المعانى، ج ١٠، ص ١٣٣؛ مجمع البيان، ج ٧، ص ٣٢٤؛ فى ظلال القرآن، ج ٥، ص ٢٦٢٠.

[٣] ر. ك: الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٢، ص ١٩٢ و ١٩٣؛ الفرقان فى تفسير القرآن بالقرآن، ج ٢٢، ص ١١٨.