قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢٠٦ - حد تواضع

فروتنى شديد و ذلت و خوارى برابر كسانى كه شايسته اين اندازه از فروتنى نيستند، پسنديده نيست و نتيجه خوبى براى انسان متواضع به دنبال ندارد، بويژه اگر اظهار فروتنى براى دستيابى به منفعتى مادى و دنيوى باشد. بنابراين هر رفتارى كه براى رعايت احترام نفس انجام شود از نظر اخلاقى، پسنديده و هر رفتارى كه موجبات از بين رفتن و كاهش احترام نفس انسان شود، ناپسند و زشت است. معيار و ميزان تشخيص پسنديده يا ناپسند بودن رفتار انسان در رابطه با خودش، حفظ و افزايش احترام و كرامت نفس او يا تضييع و از بين رفتن احترام اوست. در متون روايى نيز اين نكته به روشنى بيان شده است. امام صادق (ع) در اين باره مى‌فرمايد:

إن الله فوض إلى المؤمن أمره كلها و لم يفوض إليه أن يكون ذليلًا.[١]

خداى متعال كارهاى مؤمن را به خود او واگذار كرده است اما خوار كردن خود را به او اجازه نداده است.

بنابراين رفتارهايى كه برخى از نادانان به بهانه اظهار تواضع و فروتنى، در پيشگاه اولياى الهى همچون سيّد الشهدا (ع) انجام مى‌دهند و نفس خويش را به شدت خفيف و خوار مى‌كنند، هرگز رضايت و خشنودى خدا و ولى خدا را به دنبال ندارد. مانند سينه‌خيز رفتن داخل حرم حسينى يا رفتارهاى ديگرى كه در شأن انسان محترم و شيعه ائمه هُدى (عليهم السلام) نيست و امامان معصوم (عليهم السلام) نيز هرگز به چنين رفتارى از سوى شيعيان خود خشنود نخواهند شد.

[١]. بحار الأنوار: ج ٦٤ ص ٧٢ ح ٤٢.