قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٩٤ - ب - صبر بر معصيت

مى‌گردد. اين جاست كه بهترين صبر تحقق پيدا مى‌كند؛ صبرى كه ريشه و منشأ هر جزع و تأسفى را در دل مى‌سوزاند و قطع مى‌كند، و چرك غفلت را از صفحه دل مى‌شويد.[١]

گاهى به نظر مى‌رسد اين نوع صبر، از انواع ديگر صبر آسان‌تر است، ولى حقيقت اين است كه اگر مصايب و بلايا، متنوع، متعدد و مستمر باشد، صبر بر آن از دشوارترين آزمايش‌هاى پروردگار خواهد بود. از جمله نشانه‌هاى دشوارى اين نوع صبر، تجليل خداوند از ايوب نبى (ع) به سبب صبر و شكيبايى و استقامت بر ديندارى و بندگى خداست، آن گاه كه خدا او را با انواع بلاها به مال و فرزند و جان و آبرو آزمايش نمود.[٢] البته در دشوارى صبر بر مصايب و بلايا همين بس كه نبى مكرم اسلام (ص)، فقر را همسايه كفر مى‌داند و مى‌فرمايد: «فقر، انسان را در آستانه كفر قرار مى‌دهد».[٣]

ب- صبر بر معصيت:

در قسم دومِ صبر بر ترك، نفس از انجام رفتارهاى زشت و ارتكاب گناه بازداشته مى‌شود. اين نوع صبر در اصطلاح «صبر بر معصيت» خوانده مى‌شود. معصيت در اين اصطلاح، مفهومى عام و فراگير دارد و تمام رفتارهاى زشت و ناپسند را شامل مى‌شود و فقط به محرّمات اختصاص ندارد.

در اين نوع صبر نيز همانند صبر بر مصيبت، طبع انسان در شرايطى قرار مى‌گيرد كه مايل است رفتارى انجام دهد كه از نظر اخلاقى ناپسند

[١]. ر. ك: همان.

[٢]. ص: ٤٤: إِنَّا وَجَدْناهُ صابِراً نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ‌؛ ما ايوب را بنده صابرى يافتيم، نيكو بنده‌اى بود كه دايم رجوع و توجهش به درگاه ما بود.

[٣]. الكافى، ج ٢، ص ٣٠٧، ح ٤: