قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢٨ - انواع فضايل اخلاقى

در جلد اول، مهم‌ترين فضايل اخلاقى، و در صورت توفيق الهى، در جلد بعدى با همين شيوه مهم‌ترين رذايل اخلاقى، از منظر قرآن كريم بررسى مى‌شود.

گفتيم كه انسان با تكرار افعال پسنديده مى‌تواند برخى فضايل اخلاقى را در خود ايجاد نمايد. شكل‌گيرى فضايل اخلاقى به او كمك مى‌كند تا در هر شرايطى بتواند بى آن كه بينديشد و يا زمان زيادى براى تأمل در باره چگونگى رفتار خود صرف كند، به آسانى متناسب با آن خُلق رفتار كند. بديهى است كه از فضايل اخلاقى، رفتار و افعال نيك؛ و از رذايل اخلاقى، رفتار ناپسند صادر مى‌شود.

فضايل اخلاقى را مى‌توان به دو دسته تقسيم كرد: فضايل اخلاقى فردى؛ فضايل اخلاقى اجتماعى.

تقسيم فضايل به فردى و اجتماعى ازآن‌روست كه برخى فضايل مستقيماً به حوزه رفتار فردى ارتباط دارد و برخى ديگر مستقيماً به حوزه رفتار اجتماعى، هر چند آن فضايلى كه به حوزه اخلاق فردى ارتباط دارند به صورت غير مستقيم يا با واسطه، با رفتار اجتماعى نيز ارتباط پيدا مى‌كنند.

در ادامه، پنج فضيلت اخلاقى «عزّت نفس، توكّل، صبر، حيا و عفّت» را در بخش فضايل اخلاقى فردى، و چهار فضيلت اخلاقى «مهربانى، فروتنى، خوش‌گمانى و گذشت» را در بخش فضايل اخلاقى اجتماعى بررسى مى‌كنيم. البته همان گونه كه در آغاز اشاره شد، اهتمام نگارنده تفسير آيات اخلاقى از نگاه مفسران قرآن كريم است و به‌تناسب، از متون روايى كه غالباً مفسّران در تفاسير روايى ذكر كرده‌اند و به فهم آيات كمك مى‌كند نيز استفاده شده است. باشد كه اين تلاش مختصر مقبول پروردگار متعال قرار گيرد و براى جامعه ايمانى سودمند افتد.