قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢٥٤ - چند نكته در باره عفو

إذا قدرت على عدوّك فاجعل العفو عنه شكراً للقدرة عليه.[١]

هنگامى كه بر دشمن خود قدرت يافتى، بخشش او را شكر اين قدرت قرار بده.

البته ملاطفت و مهربانى با خطاكار، زمينه بازگشت و اصلاح او را نيز فراهم مى‌آورد. چه بسيارند انسان‌هايى كه هنگام بخشيده شدن، متنبّه و از كرده خود پشيمان مى‌شوند و به راه صلاح باز مى‌گردند. در سيره پيشوايان دينى بارها اين شيوه پسنديده به چشم مى‌خورد و افراد بسيارى به خاطر منش بزرگوارانه معصومان راه هدايت را يافته و از گمراهى رها شده‌اند. يكى از مصاديق عفو و بخشش كه با آيه مورد بحث نيز مرتبط است، اتفاقى است كه در منزل امام سجاد (ع) رخ داده است. نقل است كه امام (ع) از كنيز خود خواست برايش آب بياورد تا براى نماز وضو بسازد. آن كنيز آب را در ظرفى براى امام آورد اما ناگهان ظرف از دست او افتاد و شكست و آب بر زمين ريخت. كنيز با نگاه به امام سجاد (ع) با قرائت بخشى از آيه مذكور گفت:

«و الكاظمين الغيظ!».

امام (ع) فرمود: «خشم خود را فرو خوردم». او ادامه داد: «و العافين عن الناس!». امام (ع) فرمود: «تو را بخشيدم». او با زيركى ادامه داد: «و الله يحبّ المحسنين!». امام سجاد (ع) فرمود: «برو تو را در راه خدا آزاد كردم».[٢]

٤. عفو و بخشش، صفتى پسنديده و فضيلتى اخلاقى به شمار مى‌آيد اما گاهى اوقات بروز اين فضيلت اخلاقى، پسنديده نيست؛ يعنى گاهى‌

[١]. نهج البلاغه، حكمت ١١.

[٢]. ر. ك: تفسير الكاشف، ج ٢، ص ١٥٨( به نقل از بيهقى).