قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٦٨ - ٥ نترسيدن از سرانجام كار

٥. نترسيدن از سرانجام كار

از ديگر لوازم ضرورى توكّل، نترسيدن از سرانجام كار است. انسان متوكّل پس از آگاهى به لوازم معرفتى و عملىِ توكّل، با اطمينان كامل و شجاعت و جسارت، كار خويش را پى مى‌گيرد و از عواقب آن در هراس نيست؛ زيرا بر خدا توكّل كرده و خود را به او سپرده است. به عبارت ديگر كسى‌كه در مسير نيل به هدف خويش ضمن حركت و تلاش، به خدا نيز توكّل كرده است، قدم‌هايش نمى‌لرزد و اراده‌اش سست نمى‌شود و از مخلوق خدا در هراس نيست. پس با عزمى راسخ و اراده‌اى قوى پيش مى‌رود و به يارى خدايى كه به او توكّل كرده، به مقصود خويش دست مى‌يابد. آيات متعدد قرآن كريم اين معنا را بيان مى‌كند كه پس از توكّل، براى انسان متوكّل، بيم و هراس جز از خدا معنا ندارد و اگر از غير خدا هراسناك باشد، در حقيقت در توكّلش به خدا نقصانى راه يافته است. خداى تبارك و تعالى در سوره توبه پيامبر (ص) خود را اين گونه مورد خطاب قرار داده، مى‌فرمايد:

فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ.[١]

اگر باز گردند بگو: خدا براى من كافى است، خدايى جز او نيست، بر او توكّل كردم و اوست پروردگار عرش بزرگ.

پس اگر عده‌اى كه ايمان آوردند از ايمان خود بازگردند و به تو اذيت و آزار رسانند بيمناك مباش و به آنان بگو خدا براى من بس است؛ بر او توكّل مى‌كنم و جايى كه او يار و ياورم باشد هيچ زيانى بدون اذن او بر

[١]. توبه: ١٢٩.