قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ١١٣ - ١ عجله و شتاب

بنابراين كمك و يارى به وسيله خدا صورت مى‌گيرد، اما يارى فرستادن او مشروط است نه مطلق؛ يعنى تبعيت از دستورهاى الهى و به‌ويژه صبر و نماز، از شرايط يارى اوست و هر كس خواهان نصرت الهى است بايد شكيبا، مقاوم و نمازگزار باشد.[١]

صفات ناسازگار با صبر

از منظر قرآن كريم، برخى صفات اخلاقى كه غالباً به شكل صفات رذيله نمود مى‌يابد، با شكيبايى سازگارى ندارند و با صبر در تعارض هستند. ازاين‌رو براى شكيبايى بايد نفس خويش را از اين صفات منزّه ساخت و اجازه تسلط يافتن بر نفس را از آن سلب كرد. اين صفات عبارت است از:

١. عجله و شتاب‌

به‌طوركلى نفس انسان، شتاب در كارها و سرعت رسيدن به نتيجه را دوست دارد و مطلوبش آن است كه در زمان كوتاه و با هزينه ناچيز، به بهترين نتيجه دست يابد و «رهِ صد ساله را يك‌شَبه طى كند». قرآن كريم شتاب مشركان در نزول عذاب را جدى نمى‌گيرد؛ زيرا عجله را با سرشت آدمى عجين مى‌داند و مى‌فرمايد: خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِيكُمْ آياتِي فَلا تَسْتَعْجِلُونِ.[٢] اين آيه درباره شتاب كفار و مشركان در نزول عذاب است و در برخى آيات ديگر نيز به شتاب آنان براى نزول عذاب تصريح شده است.[٣] همان گونه كه بيان شد، شتاب با سرشت انسان‌

[١]. ر. ك: تفسير تسنيم، ج ٧، ص ٥٧١.

[٢]. انبيا: ٣٧.

[٣]. ر. ك: عنكبوت: ٥٣ و حج: ٤٧.