قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٨٠ - ٣ توانمندى و بىنيازى

پيامبر (ص) هنگام حضور مشركان مقابل ورودى غار ثور حكايت مى‌كند. در اين حديث، پاسخ حضرت، اوج اطمينان و آرامش، و آن نيز توكّل بالاى ايشان را نشان مى‌دهد. ابوبكر جريان را اين گونه نقل مى‌كند:

هنگامى كه مشركان مقابل ورودى غار داخل آن را نگاه مى‌كردند با نگرانى به رسول خدا (ص) عرض كردم: اگر يكى از آن‌ها زير پايش را ببيند ما را خواهد ديد! پيامبر (ص) فرمود: «اى ابوبكر! چه گمان مى‌كنى نسبت به دو نفرى كه سومين آنها خداست؟!.[١]

٣. توانمندى و بى‌نيازى‌

ره‌آورد ديگر توكّل، احساس توانمندى و در نتيجه اظهار بى‌نيازى در عمل است. آرامش و طمأنينه نفس كه از اطمينان به كفايت و بسندگى خداوند براى بنده‌اى كه به او توكّل كرده است، به دست آمده، حس توانمندى توصيف‌نشدنى به او مى‌دهد. اين حس توانمندى از آن جا ناشى شده است كه خداوند را پشتيبان خود مى‌داند و دل را به يارى كسى كه هرگز مغلوب نمى‌شود پيوند زده است. ازاين‌رو نه تنها در درون او طمأنينه و آرامش موج مى‌زند، بلكه از رفتار او بى نيازى هويدا مى‌شود. كسى‌كه به اين درجه از اطمينان نفس رسيده، حقيقت توكّل را درك كرده است و هرگز گفتار يا رفتارى كه نشانه ضعف و ناتوانى باشد از او مشاهده نمى‌شود، اگر چه در موضع ضعف و حتى اسارت قرار گرفته باشد. ذكر مثال براى انسان‌هايى با اين ويژگى، چندان دشوار نيست و انسان‌هايى كه الگوى كرامت و عزّت انسانى‌اند كم نيستند. قرآن كريم‌

[١]. صحيح البخارى، ج ٤، ص ١٩٠: